ترجمه و تفسير نهج البلاغه - علامه جعفری - الصفحة ٢٢٥ - معانى سنّت در آيات قرآنى و نهج البلاغه

١ - سنّت بمعناى طريق يا اصل نافذ در اجتماع كه از مدّتى پايدارى برخوردار بوده و اجتماع يا اجتماعاتى را تحت تأثير قرار داده است : ( قَدْ خَلَتْ مِنْ قَبْلِكُمْ سُنَنٌ فَسِيرُوا فِي الأَرْضِ فَانْظُروا كَيْفَ كانَ عاقِبَةُ الْمُكَذِّبِينَ ) [١] ( پيش از شما سنّتهائى گذشته است ، در روى زمين سير كنيد و ببينيد چگونه بود عاقبت تكذيب كنندگان . ) در اين آيهء مباركه سير در روى زمين و بررسى و تحقيق در سنّتهائى كه در روى زمين بروز و مدّتى از زمان را در جريان بوده‌اند ، مورد دستور قرار گرفته است . مسلَّم است كه اين سير و بررسى براى پر كردن حافظه و سياه كردن كاغذهاى سفيد فقط نيست ، بلكه از توجّه دادن مردم در ذيل آيهء مباركه به سرنوشت نهائى تكذيب كنندگان پيامبران و پيامهاى خداوندى كه بوسيلهء آنان و بوسيلهء عقل و وجدان به مردم ابلاغ گشته است .
معلوم مى شود كه منظور از سير و بررسى ، شناخت علل و معلولات و اصول و قوانين حاكم در تاريخ بوده است . مخصوصاً آيهء ٤٦ از سورهء الحجّ : ( أَ فَلَمْ يَسِيرُوا فِي الأَرْضِ فَتَكُونَ لَهُمْ قُلُوبٌ يَعْقِلُونَ بِها ) ( آيا آنان در روى زمين سير نكرده‌اند تا براى آنان دلهائى باشد بوسيلهء آنها تعقّل كنند . ) عظمت محتواى اين آيهء مباركه وصفناپذير است ، زيرا مى توان گفت : بنا بر مفهوم اين آيه كسانى كه از سرگذشت انسانها در روى زمين و نتائج كارها و انديشه‌هاى آنان و نمودها و محصولاتى كه از همهء شئون حياتى و قواعد و سنّتهائى كه به موجوديّت انسانها و عموم شئون حياتى آنان حكمفرما

[١] . آل عمران آيهء ١٣٧ .