ترجمه و تفسير نهج البلاغه - علامه جعفری - الصفحة ١٦٠ - هفتم - رفتار اختيارى عالى

هشتم - رفتارهاى تقليدى
هشتم - رفتارهاى تقليدى - تقليد عبارتست از عمل يا التزام به عمل به نظر و رأى ديگرى بدون درخواست دليل تفصيلى و چنانكه در علم اصول آمده است ، مبناى ضرورت تقليد ، لزوم رجوع جاهل به عالم است كه از بديهىترين قواعد عقلى و از محكمترين بناى عقلاى همهء جوامع و ملل در همهء دورانهاى تاريخ مى باشد . جاى ترديد نيست كه تحصيل معرفت به واقعيّات از طرق علمى مشروح كه مستند به يقينيّات بوده باشد ، مطلوبترين آرمان و بلكه ضرورىترين مطالب انسانى است ، ولى بديهى است كه هيچ فردى قدرت تحصيل چنان معرفت والا را در همهء موارد نيازهاى مادّى و معنوى دارا نمى باشد . مخصوصا با گسترش بيش از اندازهء علوم و بازشدن سطوح و ابعاد واقعيّات فوق شمارش در هر دو صحنهء انسان و جهان ، با عمرهاى محدودى كه بشر سپرى مى نمايد ، حتّى تصوّر امكان تحصيل چنان معرفت هم ، يك تصوّر صحيح نمى باشد . لذا بشر مجبور است در ابعاد و سطوح فراوانى از واقعيّات زندگيش عقيده و گفتار و كردار مقلَّدانه داشته باشد و به اصطلاحى كه در اين مبحث بكار مى بريم ، طبيعى است كه اكثر رفتارهاى بشر مستند به تقليد بوده باشد . ولى اين رفتار تقليدى نبايد به اصول اساسى حيات آدمى سرايت كرده و انسان را از فهم عميق آنها محروم بسازد . براى بررسى و تفكَّر در اين كه ما چگونه از فهم و درك حقيقى اصول اساسى حيات ناتوان بوده و همهء آنها را با تقليد مى پذيريم و رفتارهاى ما كه مربوط به آن اصول است ، از نوع رفتارهاى تقليدى است ، مراجعه فرمائيد به مبحث : « ٢٠ - گرايش تبهكاران به فساد و افساد روى زمين و نتائج آن و پنجاه پديدهء نكبت و سقوط كه با ادّعاى تكامل ناسازگار بوده و اين ادّعا براى مسخره كردن خودمان بسيار مناسب است » شمارهء ( ٣٦ ) .
نهم - رفتار ابداعى
نهم - رفتار ابداعى - اين نوع رفتار كه مستند به بارقه‌ها و جهشهاى