ترجمه و تفسير نهج البلاغه - علامه جعفری - الصفحة ٧٨ - علم خداوندى بر واقعيّات قابل مقايسه با علم انسانها به آنها نيست

جمله اى در جملات مورد تفسير وجود دارد كه نياز به توضيح مختصرى دارد . آن جمله اينست : لم يلحقه في ذلك كلفة ( مشقّتى در آن ، بخدا نرسيده است . ) مقصود از ذلك ( آن ) كه مشقّتى از ناحيهء آن به خدا نرسيده است ، چيست احتمال بسيار قوىّ نزديك به اطمينان اينست كه در عالم بودن خداوندى بهمهء آن امور كه أمير المؤمنين عليه السّلام فرمودند ، كلفت و مشقّتى بان ذات اقدس نرسيده است در صورتى كه اگر انسانها بخواهند به كمترين واقعيّتى از آن امور علم پيدا كنند ، قطعا مجبور به تحمّل زحمات تجربه و استقراء و انواع كاوش و بررسىهاى فكرى و تكاپوهاى عضلانى مى باشند . احتمالى ديگر وجود دارد كه بگوييم : منظور أمير المؤمنين عليه السّلام از ذلك ( آن ) آفرينش كائنات است كه ناشى از لحظه اى از مشيّت آن ذات اقدس است چنانكه شبسترى ( شيخ محمود ) مى گويد :
< شعر > تعالى اللَّه قديمى كاو به يك دم كند آغاز و انجام دو عالم < / شعر > اين احتمال با اين كه با نظر بهمهء جملات قبلى ضعيف بنظر مى رسد ، ولى با جملهء بعدى و لا اعترضته في حفظ ما ابتدع من خلقه عارضة يعنى در حفظ كائناتى كه ابداع فرموده است هيچ رويداد محاسبه ناشده و و ناتوان كننده و يا خارج از علم او پيش نيامده است ، قابل توجيه مى باشد كه معناى مجموعى دو جمله چنين مى باشد : چنانكه خداوند متعال در آفرينش كائنات دچار مشقّتى نشد ، همچنين در حفظ آنها هيچ عارضه اى نتوانست از مشيّت خداوندى جلوگيرى نمايد .
٣٧٢ ، ٣٩٠ - اللَّهمّ أنت أهل الوصف الجميل ، و التّعداد الكثير ، إن تؤمّل فخير مأمول ،