ترجمه و تفسير نهج البلاغه - علامه جعفری - الصفحة ٢٣٧ - بروز اعتلا و سقوط جوامع و تمدّنها و فرهنگها از ديدگاه اسلام

( و اگر اهل آباديها ايمان مى آوردند و تقوى مى ورزيدند قطعاً بركات خود را از آسمان و زمين براى آنان باز مى كرديم ( نازل مى نموديم ) ولى آنان [ ايمان و تقوى و مناديان آن دو را يعنى پيامبران را ] تكذيب كردند و در نتيجه آنانرا به سبب اندوخته‌هاى [ ناشايستشان ] مؤاخذه نموديم . ) آيات قرآنى در اين كه ظلم عامل سقوط جوامع و تمدّنها و فرهنگها است خيلى فراوان و تأكيد شگفتانگيزى دارند . از آن جمله : ١ - ( وَكَذلِكَ أَخْذُ رَبِّكَ إِذا أَخَذَ الْقُرى وَهِيَ ظالِمَةٌ ) [١] ( و بدينسان است مؤاخذهء پروردگار تو ، هنگامى كه آباديها را مؤاخذه ( ساقط و مضمحل ) ساخت در حالى كه آنها ستمكار بودند .
) ٢ - ( فَقُطِعَ دابِرُ الْقَوْمِ الَّذِينَ ظَلَمُوا وَالْحَمْدُ لِلَّه رَبِّ الْعالَمِينَ ) [٢] ( پس دنبالهء قومى كه ظلم كردند ، بريده شد و سپاس مر خدا را كه پرورندهء عالميان است . ) ٣ - ( وَلَقَدْ أَهْلَكْنَا الْقُرُونَ مِنْ قَبْلِكُمْ لَمَّا ظَلَمُوا ) [٣] ( ما مردم قرونى پيش از شما را بجهت ظلمى كه كردند نابود ساختيم . ) ٤ - ( وَاصْنَعِ الْفُلْكَ بِأَعْيُنِنا وَوَحْيِنا وَلا تُخاطِبْنِي فِي الَّذِينَ ظَلَمُوا إِنَّهُمْ مُغْرَقُونَ ) [٤] [ اى نوح ] ( و كشتى را با نظارهء ما و بسبب وحيى كه بتو كرديم بساز و در بارهء كسانى كه ظلم كرده‌اند با من سخنى مگو ، قطعاً آنان غرق خواهند گشت . )

[١] . هود آيهء ١٠٢ .
[٢] . الأنعام آيهء ٤٥ .
[٣] . يونُس آيهء ١٣ .
[٤] . هود آيهء ٣٧ .