ترجمه و تفسير نهج البلاغه - علامه جعفری - الصفحة ٢٥٥ - ٥ - تكاپو در مخاطرات بزرگ و آثار پسنديده

انسانها اساسىترين شرط بوجود آمدن يك تمدّن انسانى و اعتلاى آن خواهد بود . از همين اصل روشن مى شود كه تفرقه و پراكندگى ، سقوط تمدّن و زوال هويّت جامعه را در بر دارد و امير المؤمنين عليه السّلام در مواردى از نهج البلاغه همين قانون را بارها گوشزد فرموده است ، از آن جمله در خطبهء قاصعه صريحا فرموده است : تأمّلوا أمرهم في حال تشتّتهم و تفرّقهم ليالي كانت الأكاسرة و القياصرة أربابا لهم . . .
( بينديشيد در بارهء اولاد حضرت اسماعيل و اسحاق و اسرائيل عليهم السّلام . . . در حال پراكندگى و تفرقه اى كه كسرىها ( ى ايران ) و قيصرها ( ى روم ) را ارباب و مالكان آنان قرار داده بود . . . ) و عكس اين قاعده را نيز كه عبارتست از پيشرفت اجتماع و مدنيّت در سايهء هماهنگى و اتّحاد در هدفگيريهاى انسانى ، در موارد متعدّد گوشزد فرموده است ، از آن جمله :
در همين خطبه مى فرمايد : فانظروا إلى مواقع نعم اللَّه عليهم حين بعث إليهم رسولا فعقد بملَّته طاعتهم و جمع على دعوته ألفتهم . كيف نشرت النّعمة عليهم جناح كرامتها و أسالت لهم جداول نعيمها و التفّت الملَّة بهم في عوائد بركتها ، فأصبحوا في نعمتها غرقين ، و في خضرة عيشها فكهين . قد تربّعت الأمور بهم في ظلّ سلطان قاهر ، و آوتهم في أطراف الأرضين .
يملكون الأمور على من كان يملكها عليهم و يمضون الأحكام فيمن كان يمضيها فيهم ، لا تغمز لهم قناة و لا تفرع لهم صفاة ( پس به موقعيّتهائى كه از نعمتهاى خداوندى نصيبشان گشت بنگريد .
در آن هنگام كه پيامبرى براى آنان فرستاد ، با دينى كه آورده بود ، اطاعت آنان را منعقد ساخت و الفت و تشكَّل آنان را با دعوتى كه فرمود ، صورت داد [ با اين دعوت الهى و اجابتى كه آنان نمودند ]