فصول الحکمة؛ شرح فارسی بر منظومه(مبحث الهیات) - ذهنی تهرانی، سید محمد جواد - الصفحة ٦٤٢ - مقاله محقق آشتيانى

بصفات و اسماء و رسوم چ نان چ ه در مرتبه احديّت نيز نبودند بلكه در مرتبه‌

واحديّت حادث و ظاهر شدند.

قوله: عند مصير الكلّ الى الملك الدّيّان: يعنى حالت حشر و نشر كه قيامت‌

كبرى باشد كما قال اللّه تعالى:

يوم نطوى السّماء كطىّ السّجلّ للكتب‌

قوله: كما قال سيّد الاولياء علىّ عليه السّلام: استشهاد به حديث شريف بجهت‌

اينست كه تقرير كنند مرتبه احديّت بشرط « لا » است از مرتبه اسماء و صفات و

معناى حديث طبق اين معنا چ نين مى‌شود:

كمال اخلاص بحضرتش اينست كه هر چ ه شائبه كثرت و رنگ تعدّد

دارد از وى نفى نمائى حتّى كثرتى كه مستند باسماء و صفات و تعيّنات است.

قوله: و حكم التّميّز بينونة صفة لا بينونة عزلة: معتزله تميّز حقتعالى از مخلوق را

بملاك عزلى مى‌دانند و اين صحيح نيست زيرا طبق اين بيان لازم مى‌آيد

موجودات امكانى عين الرّبط و نفس الفقر نباشند بلكه لها الرّبط بذاته تعالى و

بطلان اين كلام بسى واضح و روشن است.

پ س مراد از بينونت بمناط صفت است يعنى همانطوريكه موصوف با

صفت بينونت و تغاير داشته و در عين حال مصاحب و مقارن است عينا ذات‌

احديّت نسبت به اشياء و ما سوى چ نين است و ظاهر كلام مصنّف اينست كه اين‌

كلام را از حضرت مولى الموحّدين براى تقرير معناى حادث اسمى آورده‌اند و از

بينونت نيز معناى مزبور را اراده كرده ولى حقّ اينست كه اين معنا صلاحيّت براى‌

استشهاد مزبور را ندارد بلكه بينونت اگر بمعناى بينونت بين شدّت و ضعف باشد

مقصود حاصل است چ نان چ ه اين معنا را خود ايشان در شرح اسماء الحسنى ذكر

فرموده‌اند.

متن: « ١٣٨ »