فصول الحکمة؛ شرح فارسی بر منظومه(مبحث الهیات) - ذهنی تهرانی، سید محمد جواد - الصفحة ٨١١ - فرق بين تميز و تشخص و نسبت بين آنها

ترجمه:

تقسيم تشخّص‌

مقصود از تشخّص معنائى است كه بواسطه‌اش شيى‌ء بر افراد كثير صدق‌

نمى‌كند.

تشخّص يا عين ذات شخص است مانند حقتعالى چ ه آنكه تشخّصش عين‌

وجودش بوده و وجودش نيز عين ذاتش مى‌باشد.

يا زائد بر ذات شخص مى‌باشد و آن بر دو قسم است.

زيرا تشخّصى كه زائد بر ذات است يا در فيضان تشخّص بر شيى‌ء بعد از

امكان ذاتى بفاعل اكتفاء مى‌كند يا چ نين نيست پ س اگر بفاعل اكتفاء نمود نوع‌

كثير نميباشد و مثال ان عقول فعاله مى‌باشد چ ه آنكه ماهيّاتشان ذات شخصى آنها

نبوده ولى مجرّد امكان ذاتى در فيضان تشخّص بر آنها كفايت مى‌كند لا جرم نوع هر

كدام از آنها منحصر در شخص خودشان بوده و بدين ترتيب كثرتى براى نوعشان‌

نميباشد.

شرح فارسى:

توضيح‌

اقسام تشخّص‌

بحث در اقسام تشخّص از ملحقات مبحث قبلى است و مراد مرحوم مصنّف‌

از لواحق كه فرمود مندرجات اين مبحث است.

تشخّص بمعناى آن چ يزى كه مانع باشد از شركت شيى‌ء بين افراد كثير

اقسامى دارد:

١- آنكه عين ذات شخص باشد همچون حقتعالى كه وجودش همان‌

تشخّص او است و چ ون ماهيّتش نيز عين وجودش مى‌باشد لا جرم تشخّص هم عين‌

ذات و ماهيّتش است و هم عين وجودش.

٢- آنكه مغاير با ذات بلكه عارض بر آن باشد و آن نيز بر دو قسم است:

الف: يا شخص در اتّصافش بتشخّص بعد از امكان بغير فاعل محتاج نيست‌

بلكه مجرّد فاعل در افاضه تشخّص كافى مى‌باشد كه در اين صورت از نوع يك فرد