فصول الحکمة؛ شرح فارسی بر منظومه(مبحث الهیات) - ذهنی تهرانی، سید محمد جواد - الصفحة ٧٣٤ - جواب اين گفتار

شرح فارسى:

توضيح‌ اهل فنّ و ارباب اصطلاح ملاحظات و اعتباراتى را در ماهيّت بلكه وجود

ذكر نموده‌اند كه مرحوم مصنّف به تبعيّت از ايشان بحث از آنها را در اينجا ايراد

فرموده است ايشان گ فته‌اند هر ماهيّتى از يكدام از سه لحاظ زير خالى نيست:

١- مخلوطه كه بآن ماهيّت بشرط شيى‌ء گ ويند مانند ماهيّت ممكن‌

بشرط وجود.

٢- مطلقه كه از آن باسم ماهيّت لا بشرط نام مى‌برند مانند ماهيّت‌

ممكن نه بشرط وجود و نه بشرط عدم و يا مانند لحاظ كلّيّه اجناس بدون لحاظ

فصلى از فصول.

٣- مجرّده كه از آن بماهيّت بشرط لا تعبير مى‌نمايند و براى اين قسم دو

معنا ذكر نموده‌اند:

اوّل: آنكه ماهيّتى را ملاحظه كنيم بشرط قطع نظر كردن از جميع اغيار و

ماسوايش حتّى وجود را نيز از آن مسلوب و منهاض نمائيم كه ماهيّت شرط لا باين‌

معنا در مباحث ماهيّت در مقابل لا بشرط و بشرط شيى‌ء استعمال مى‌شود و بديهى‌

است كه اين قسم از ماهيّت بلحاظ تجرّدش از وجود مطلق نه در ذهن تحقّق دارد و

نه در خارج.

اشكال‌

ماهيّت بشرط لا به معنائى كه ذكر شد از اعتبارات ذهنى است زيرا براى‌

ماهيّتى كه مجرّد از غير خود باشد ظرفى غير از ذهن نيست و اساسا اگر اين‌

ماهيّت در ذهن نباشد اعتبار و لحاظش غير ممكن است پ س چ طور مى‌توان آنرا از

مطلق وجود حتّى از وجود ذهنى منهاض و مجرّد دانست؟

جواب اين گفتار

اين سئوال و اشكال مشابه تشكيك و شبهه‌اى است كه در معدوم مطلق‌