فصول الحکمة؛ شرح فارسی بر منظومه(مبحث الهیات) - ذهنی تهرانی، سید محمد جواد - الصفحة ٦٦٧ - فصل اقسام هشتگانه سبق

شرح فارسى:

توضيح‌

٤- تقدّم بالطّبع:

و آن اينست كه اگر متأخّر موجود شود قطعا متقدّم نيز وجود دارد بدون‌

عكس مانند تقدّم يكى بر دو تا و يا تقدّم علّت ناقصه بر معلول.

٥- تقدّم بالعلّيّة:

و آن اينست كه وجود متأخّر دلالت بر وجود متقدّم نمايد و نيز عقل حكم‌

كند باين كه وجود متقدّم مستلزم وجود متأخّر است و انفكاك بين وجودين‌

مستحيل باشد مانند حركت دست كه مقدّم بر حركت كليد مى‌باشد و فاصله بين اين‌

دو بقدرى ناچيز بلكه معدوم است كه بايد با فاء از آن تعبير نمود و از اين تقدّم،

بتقدّم بالذّات نيز تعبير مى‌كنند.

٦- تقدّم ماهوى و بالتّجوهر:

آنست كه اجزاء مقوّمه بر متأخّر مقدّم باشند مانند تقدّم جنس و فصل بر نوع‌

يا تقدّم ماهيّت بر لازم ماهيّت همچون تقدّم اربعه بر زوجيّت يا تقدّم ماهيّت بر وجود

از نظر قائلين باصالات ماهيّت.

متن: « ١٤٧ »