فصول الحکمة؛ شرح فارسی بر منظومه(مبحث الهیات) - ذهنی تهرانی، سید محمد جواد - الصفحة ٩٢٢ - فصل دفع شبهات از غايت

فنفس ما اليه الحركة غاية للشّوقيّة ايضا.

و ربّما غايتها لا تتّحد، بغاية الشّوقيّة كما اذا تصوّرت مكانا و تحرّكت‌

نحوه لتلقى فيه صديقا.

ترجمه: پ س غايت قوّه محرّكه كه عامل و مباشر تحريك است اولى يعنى ما اليه‌

الحركة مى‌باشد و بسا همين معنا يعنى ما اليه الحركة براى قوّه شوقيّه غايت قرار داده‌

مى‌شود پ س غايت قوّه عامله و قوّه شوقيّه متّحد مى‌گردد مثل اينكه بجهت انزجار و

بدحال شدن از حيّزى به مكان ديگر انتقال حاصل مى‌شود كه قبل از انتقال بموضع‌

دوّم صورت موضع و مكان دوّم تخيّل و تصوّر مى‌گردد و بطرفش اشتياق حاصل‌

مى‌شود و بعد از آن حركت بطرفش حادث شده و حركت مزبور بآن مكان منتهى‌

مى‌گردد، پ س در اينجا ما اليه الحركة غايت است براى قوّه شوقيّه.

و بسا غايت قوّه عامله با غايت قوّه شوقيّه متّحد مى‌شود مثل اينكه مكانى ار

ابتداء تصوّر مى‌كنى و بطرفش حركت كرده تا دوستت را كه در آنجا است ملاقات‌

نمائى.

شرح فارسى:

توضيح

فصول الحكمة، شرح فارسى بر منظومه (مبحث الهيات) ؛ ج‌٢ ؛ ص٩٢٢

مقدّمه سوّم‌

غايت قوّه عامله كه مبدء اقرب است هميشه بمعناى ما اليه الحركة است و

هيچگاه غايت بمعناى ما لاجله الحركة براى آن نيست.

ولى قوّه شوقيّه كه مبدء بعيد است گ اهى غايتش همان ما اليه الحركة است‌

و زمانى ما لاجله الحركة است در صورت اوّل غايت مبدئين « اقرب و بعيد» با هم‌

متّحد مى‌شود و در صورت ثانى متّحد نيستند.

مثال اوّل مانند انصراف از مكانى بخاطر انزجار از آن و به موضع ديگر رفتن‌

كه موضع دوّم هم غايت است براى قوّه عامله است و هم شوقيّه و در عين حال بمعناى‌

ما اليه الحركة است و مثال دوّم همچون انتقال از مكان اوّل به مكان دوّم بداعى‌

ملاقات دوست كه در اين مثال موضع دوّم غايت قوّه عامله است و بمعناى ما اليه‌