فصول الحکمة؛ شرح فارسی بر منظومه(مبحث الهیات) - ذهنی تهرانی، سید محمد جواد - الصفحة ٧٩٦ - كيفيت تركيب بين ماده و صورت

تركيب انضمامى آنستكه شيئى را به شيى‌ء ديگر ضميمه نموده و براى هر

يك از آندو ذات عليحدّه‌اى در مركّبى كه از آندو حاصل شده وجود داشته باشد لذا

در مركّب مزبور بالفعل كثرت مى‌باشد مانند تركيب اطاق از درب‌ها و چ وب‌ها و

خشت‌ها يا تركيب بخار از اجزاء مائيّه و هوائيّه.

تركيب اتّحادى آن است كه شيئى عين شيى‌ء ديگر شده و با آن متّحد گ ردد

و براى هر دو در مركّبى كه از آندو حاصل شده يك ذات باشد لذا ذات هر يك عين‌

ديگرى و نيز عين مركّب از آندو مى‌باشد مثل اينكه « زيد » كاتب باشد كه در خارج‌

زيد و كاتب يك ذات بيشتر ندارند.

و معناى تركيب آنستكه عقل شيى‌ء واحد را به دو قسم مى‌كند چ ه آنكه‌

يكى از آن دو جزء بسا يافت شده در حاليكه عين ديگرى نيست و پ س از چ نين‌

وجودى بعدا با ديگرى متّحد مى‌گردد يا مى‌توان گ فت حكم به تركيب و دوئيّت‌

باين لحاظ است كه ايندو گ اهى امر واحد بوده و سپس امر واحد مزبور باعتبار اينكه‌

عين يكى از آندو است معدوم شده و بملاحظه آنكه عين ديگرى است باقى مى‌باشد

همچون جسم و نامى كه هر دو امر واحدى همچون شجر مى‌گردند منتهى بعد از آنكه‌

درخت بريده شد از حيث اينكه عين نامى است معدوم شده و بلحاظ آنكه عين جسم‌

است باقى مى‌باشد.

و تركيب جسم از هيولا و صورت از همين قبيل مى‌باشد.

قوله: ينظر فى الحكم الخ: ضمير فاعلى در « ينظر » به سيّد سند راجع است.

قوله: فالعذر من هذا الخ: يعنى جواب و عذرى كه سيّد در اين حكم دارد

آنستكه ...

قوله: انّه بالنّظر الخ: ضمير در « انّه » به حكم به تعداد برمى‌گردد.

متن: « ٢٠٧، ٢٠٦ »