فصول الحکمة؛ شرح فارسی بر منظومه(مبحث الهیات) - ذهنی تهرانی، سید محمد جواد - الصفحة ٨٤٢ - فصل در بيان حمل

مفهومه: مضاف و مضاف اليه، مبتداء و خبرش « عرف » است و « اتّحاد

مفهوم» مضاف و مضاف اليه، نائب فاعل « عرف » مى‌باشد.

فكلّ مفهوم: مضاف و مضاف اليه، مبتداء و خبرش « ما فقد نفسه» است.

بالاوّلى: جارّ و مجرور، متعلّق به « فقد » .

بالصّناعى الشّايع: صفت و موصوف، متعلّق به « صفا » امر حاضر و الفتش الحاقى‌

است.

الحمل: مفعول مقدّم براى « صفا » .

باتّحاد: جارّ و مجرور، متعلّق به « عرفا » و « فى الوجود» نيز به « اتّحاد »

متعلّق است.

ترجمه: حملى كه ملاكش اتحاد مفهومى بين موضوع و محمول است اولى و ذاتى‌

است پ س هر مفهومى و لو در خارج موجود نباشد نفس خود را به حمل اولى واجد و

دارا است و حملى كه ملاكش اتحاد وجودى بين موضوع و محمول است شايع و

صناعى گ ويند.

شرح عربى:

تقسيم‌

الحمل بالذّاتى الاوّلى وصف، مفهومه اتّحاد مفهوم عرف، اى مفادّه‌

انّ الموضوع نفس مفهوم المحمول ذاا و ماهيّة لا وجودا فقط كما

فى الحمل الشّايع و لكن بعد ان يلحظ نحو من التّغاير كتغاير الاجمال و

التّفصيل فى حمل الحدّ على المحدود و كملاحظة الشّيئ بحيث يمكن ان‌

يكون غيره فى ذاته او يمكن ان يسلب عن نفسه و ملاحظته لا كذلك‌

بل كما هو هو كقولهم فى مبحث الماهيّة الانسان من حيث هو انسان‌

انسان لا غير و فى مبحث الجعل ما جعل المشمس مشمشا بل جعل‌

موجودا فانّ المشمش مشمش من ذاته اذ ثبوت الشّيئ لنفسه ضرورى‌

و سلبه عن نفسه محال كما قلنا:

فكلّ مفهوم و ان ليس وجد، و لا يعتبر وجوده، فنفسه، مفعول مقدّم،