فصول الحکمة؛ شرح فارسی بر منظومه(مبحث الهیات) - ذهنی تهرانی، سید محمد جواد - الصفحة ٨٣٤ - اقسام وحدت

واسطة العروض: مفعول مقدّم براى « معدما » كه خبر « ليس » است و جمله « ليس » با

اسم و خبرش صله براى « ما » .

تجانس: خبر است براى مبتداء محذوف و كلمات بعدى تمام همچنين‌

هستند.

ترجمه: وحدت غير حقيقيّه آن است كه در عروضش بر موضوع بواسطه در عروض‌

محتاج باشد و آن مانند:

تجانس و تماثل و تساوى و تشابه و تناسب و توازى مى‌باشد.

شرح عربى: و الوحدة الغير الحقيقيّة ما، اى وحدة، واسطة العروض، مفعول‌

مقدّم، ليس معدما، كما فى زيد و عمرو فانّهما واحد فى الانسان و كما

فى الانسان و الفرس فانّهما واحد فى الحيوان فالانسان واحد حقيقى و

واسطة فى العروض لوحدة زيد و عمرو و كذا الحيوان واحد حقيقى و

واسطة فى العروض لوحدة الانسان و الفرس فالوحدة للانسان مثلا

وصف له بحاله و لزيد و عمرو وصف لهما لحال متعلّقهما و هكذا فى ساير

اقسام الوحدة الغير الحقيقيّة و هى، تجانس، تماثل، تساوى، تشابه،

تناسب، توازى.

ترجمه: وحدت غير حقيقيّه عبارتست از وحدتى كه فاقد واسطه در عروض نباشد

مانند وحدتى كه در « زيد » و « عمرو » مى‌باشد چ ه آنكه ايندو واحد هستند ولى در

نوع كه انسان باشد و نيز مانند وحدتى كه در انسان و فرس است زيرا هر دو واحد

مى‌باشند امّا در جنس يعنى حيوان، بنابراين در مثال اوّل واحد حقيقى انسان بوده و

واسطه در عروض وحدت بر « زيد » و « عمرو » مى‌باشد چ نان چ ه در مثال دوّم واحد

حقيقى حيوان است و واسطه در عروض وحدت بر « انسان » و « فرس » قرار گ رفته.

در نتيجه بايد گ فت:

وحدت براى انسان وصفى است بحال خودش و براى زيد و عمرو بحال‌

متعلّق ايندو مى‌باشد و همچنين است در ساير اقسام وحدت غير حقيقى و آنها