فصول الحکمة؛ شرح فارسی بر منظومه(مبحث الهیات) - ذهنی تهرانی، سید محمد جواد - الصفحة ٥٧٨ - بحث هفتم سبب احتياج ممكن به مؤثر
وجود، لحق للفقر، و الحاجة و تأخّر عنه بمراتب.
بيانه: انّ الحدوث كيفيّة الوجود لانّه عبارة عن مسبوقيّة الوجود بالعدم
فيتأخّر عن الوجود المتأخّر عن الايجاد المتأخّر عن الحاجة المتأخّرة، عن
علّتها فلو كان علّة للحاجة مستقلّة او جزء او شرطا لتقدّم على نفسه
بمراتب، اذ، « توقيتيّة » متعلّقة بلحق، عدّ المراتب اتّسق، و انتظم حيث
يقال الشّيىء قرّر فامكن فاحتاج فاوجب فوجب فاوجد فوجد فحدث
و ايضا كيف يتصوّر ذلك و يكون وجود الممكن مشروطا بسبق العدم.
ترجمه: حدوث بطور كلّى علّت حاجت نميباشد و موضح و شارح اين عبارت كلام
ما است كه گ فتهايم:
حدوث نه شرط حاجت بوده و نه شطر و جزء آن مىباشد و نه ميتوان آنرا
علّت مستقلّ بحساب آورد و مقصود از شرط بودن حدوث آنستكه:
علّت حاجت امكان بوده حدوث شرط باشد براى احتياج ممكن به بقاء.
و منظور از شطر بودنش آنستكه:
علّت براى حاجت امكان و حدوث هر دو مىباشند يعنى علّت مركّب است
از دو جزء: يكى امكان و ديگرى حدوث.
و مراد از بنفسه بودن حدوث آنستكه:
علّت بطور كلّى و بنحو استقلال فقط حدوث باشد.
و اين سه قول به متكلّمين تعلّق دارد.
سپس ميفرمايد:
و چگ ونه متصوّر است حدوث علّت فقر و احتياج باشد و حال آنكه حدوث
كيفيّت وجود بوده و وجود از فقر بمراتب بعيدهاى مؤخّر است.
بيان و توضيح
حدوث كيفيّت وجود مىباشد چ ه آنكه حدوث عبارتست از مسبوق بودن
وجود بعدم و چ ون كيفيّت عرض است و عرض از معروض متأخّر است در نتيجه بايد