فصول الحکمة؛ شرح فارسی بر منظومه(مبحث الهیات) - ذهنی تهرانی، سید محمد جواد - الصفحة ٩٤٤ - شبهه قائلين باتفاق و جواب از آن

اوّلى « منتهى اليه الحركة».

٢- جواب دوّم در مقابل تمام ايرادات و اشكالات ثلاثه است كه بيت‌

دوّم اشاره به آن است و مضمونش اين است: همانطوريكه بعضى از الحان و اصوات‌

نسبت به شخصى استماعش و يا اساسا طنين آن مناسب و موزون نيست ولى باعتبار

نظام اتم و عالم مصالح چ ه بسا كمال ملائمت و مناسبت را دارد همچنين مى‌توان‌

گ فت تمام اشيائيكه بجهتى از جهات و باعتبار خصوصيّتى از خصوصيّات بدون‌

غايت و غرض هستند لكن بلحاظ عالم مصالح و نظام اكمل غايت بمعناى « ما

لاجله الحركة» بر آنها مترتّب مى‌شود.

قوله: الانسان الكامل: بدون شبهه انسان اشرف موجودات و اكمل خلايق‌

است و در بين افراد انسان نيز مراتبى براى كمال هست فلذا انبياء و اوصياء اكمل‌

افراد مى‌باشند و در بين آنها بعضى در مرتبه اعلى و رتبه اشرفى نسبت به ديگران‌

قرار گ رفته‌اند همچون انبياء اولو العزم بملاحظه غير ايشان و در بين ايشان وجود

مقدّس ختمى مرتبت صلّى اللّه عليه و آله اكمل و اتمّ آنها است و بالمآل وجود

حضرتش اكمل است از كافّه ما سوى با توجّه به اين مقدّمه ممكن است از « الانسان‌

الكامل» مطلق انسان اراده شده باشد چ ه آنكه طبق آنچه گ فتيم انسان فى حدّ نفسه‌

از تمام اغيار خود اكمل است بلكه ديگران را بتاتا نتوان كامل خواند و وصف اكمل‌

در انسان بمعناى وصف فاعلى است نه تفضيلى تا لازمه‌اش اتّصاف غير بكمال‌

باشد و مى‌توان گ فت مقصود از « الانسان الكامل» انسانيست كه بتمام كمالات‌

نفسى و آفاقى مكمّل و بجميع كمالات عالم اكوان جامع و بوجود كافه حقائق‌

ربوبى واجد و بكلّيّه صفات جمال و جلال متزيّن و ببدء خلق و ختم آن متّصف‌

يعنى حضرت سيّد المرسلين و سلطان الموجودات وجود مقدّس نبوى صلّى اللّه عليه و

آله و سلّم است.

قوله: خلق للّه و خلق الاشياء لاجله: چ نان چ ه در حديث شريف قدسى خبرى‌

به اين مضمون وارد شده است:

يابن آدم خلقت الاشياء لك و خلقتك لنفسى.

قوله: و هذا التّرقّب ايضا الخ: يعنى عدم حصول (ترقّب) غايت دوّم در