فصول الحکمة؛ شرح فارسی بر منظومه(مبحث الهیات) - ذهنی تهرانی، سید محمد جواد - الصفحة ٨٤٥ - تقسيم حمل

لحاظ ذاتش تفصيلا غير مشمش باشد لهذا معنا ندارد بگوئيم خداوند مشمش را

مشمش آفريد چ ه آنكه اين كلامى است لغو و بيهوده پ س لا جرم بايد بگوئيم خداوند

متعال مشمش را موجود آفريد و در نتيجه بايد گ فت هر مفهومى اگرچه در خارج‌

موجود نباشد در مرتبه ذات قابل سلب از ذاتش نيست و همين امر ملاك حمل اوّلى‌

و ذاتى است.

و در وجه تسميه آن بحمل اوّلى مى‌فرمايد:

جهتش اينستكه اين حمل فقط در ذاتيّات جارى است زيرا بديهى است كه‌

در امور اعتبارى محض و انتزاعى بحت مجالى براى اين حمل نيست مثلا صحيح‌

نيست كه بگوئيم:

فوقيّت به اعتبار ذاتش فوقيّت است.

زيرا اساسا فوقيّت ذات و نفس الامريّت ندارد تا بتوان به اين اعتبار

لحاظش نمود.

و در وجه تسميه آن باوّلى مى‌فرمايد:

علّتش اين استكه در قضاياى صادقه چ ون انسان از حيث ذات انسان است و

قضاياى كاذبه نظير انسان از حيث ذات حجر است صدق و كذب اولى التّصوّر و

بديهى الدّرك است.

شرح عربى: و بالصّناعى الشّايع الحمل صفا، و باتّحاد فى الوجود عرّفا، الفعلان‌

مؤكّدان بالنّون الخفيفة فمفاد هذا الحمل هو انّ الموضوع و المحمول‌

متّحدان فى مقام الوجود مثل الضّاحك كاتب فانّهما وجودا واحد و

امّا مفهوما و ذاتا فاين احدهما من الآخر و وجه التّسمية ظاهر.

ترجمه: و نيز حمل به صناعى شايع صفت آورد شده و مى‌گويند:

حمل شايع صناعى.

و در تعريف آن گ فته شده:

حمل شايع: آنستكه موضوع و محمول در وجود فقط با هم متّحد باشند.

دو فعل « صفا » و « عرّفا » صيغه امر بوده كه مؤكّد به نون تأكيد خفيفه‌