فصول الحکمة؛ شرح فارسی بر منظومه(مبحث الهیات) - ذهنی تهرانی، سید محمد جواد - الصفحة ١٠٦٥ - مقاله شيخ در شفاء

پ س علاقه سقف با ديوار از حيث اينكه ديوار ديوار است نسبت بوده و از اين‌

جهت كه ديوار را منسوب اليه بوده و سقف روى آن نهاده شده و سقف بتنهائى‌

منسوب است آنرا اضافه خوانند.

و اين معنا مقصود حضرات است كه مى‌گويند:

نسبت بطرف واحد اطلاق شده و اضافه بملاحظه دو طرف مى‌باشد.

تمام شد كلام شيخ در شفاء.

سپس مرحوم مصنّف مى‌فرمايد:

برخى از اقسام مضاف، مضاف حقيقى بوده و آن نفس اضافه است و

بعضى مضاف مشهورى مى‌باشد و آن شيئى است كه اضافه بر آن عارض مى‌شود.

شرح فارسى:

توضيح مضاف‌

مضاف عبارتست از نسبت مكرّره ميان دو امر كه تعقّل هر يك مستلزم تعقّل‌

ديگرى باشد مانند:

ابوّت، بنوّت، فوقيّت، تحتيّت و مثال اين امور.

مقاله شيخ در شفاء

شيخ در بحث قاطيغورياس « مقولات عشر» از كتاب شفاء مى‌فرمايد:

تكرّر و اضافه آن است كه فقط در مجرّد نسبت نظر نشود بلكه محتاج‌

بزيادى اعتبار نظر است به اين معنا كه در اضافه لازم است شخص ناظر هم‌

بمنسوب له نظر كند باعتبار اينكه نسبت برايش ثابت است و هم به منسوب اليه‌

بلحاظ اينكه نسبت بسويش داده مى‌شود مثلا سقف را وقتى ملاحظه مى‌كنيم دو

نسبت لازم الاعتبار است:

١- نسبت سقف به ديوار باعتبار اينكه ديوار، ديوار است.

٢- نسبت سقف به ديوار بملاحظه اينكه ديوار مستقرّ عليه است.