فصول الحکمة؛ شرح فارسی بر منظومه(مبحث الهیات) - ذهنی تهرانی، سید محمد جواد - الصفحة ٧٤٠ - جواب اين گفتار

الثّانية موجودة، كشف، و كيف يكون قسم الشّيى‌ء موجودا و

مقسمه غير موجود و القسم هو المقسم بعينه مع انضمام قيد و بينهما

الحمل مواطاة و هو الاتّحاد فى الوجود و هذا النّحو من الاستدلال على‌

وجود الطّبيعى اولى و اخفّ مؤنة ممّا هو المشهور من انّه جزء

للشّخص و الشّخص موجود و جزء الموجود موجود كما لا يخفى‌

على الفطن العارف بالحقائق.

ترجمه: بماهيّت لا بشرط نيز دو معنا نسبت داده شده است:

معناى اوّل عبارتست از ماهيّت مقيّد به لا بشرطيّه كه بآن لا بشرط قسمى‌

گ ويند:

و معناى دوّم لا بشرطى است كه مقسم براى معناى اوّل و دو قسم ديگر

يعنى بشرط شيئ و لا بشرط مى‌باشد و آنرا لا بشرط مقسمى خوانند و آن مقيّد به‌

هيچ قيدى نبوده حتّى از قيد « لا بشرط بودن» عارى است پ س مى‌توان گ فت اين قسم از

« لا بشرط» همچون مطلق وجود است كه به وجود مطلق و وجود مقيّد تقسيم‌

مى‌گردد.

سپس ميفرمايد:

قسم دوّم از لا بشرط را به كلّى طبيعى توصيف نموده‌اند نه قسم اوّل را

اگرچه در برخى از عبارات لفظ كلّى طبيعى را بقسم اوّل نيز اطلاق نموده‌اند ولى‌

در عين حال حقّ همانست كه اين نام فقط بر قسم دوّم اطلاق مى‌گردد و وجه‌

اينكه بقسم اوّل نبايد كلّى طبيعى گ فت اينستكه اينمعنا صرفا امر عقلى بوده كه‌

وجودى در خارج برايش نيست در حاليكه كلّى طبيعى در خارج وجود دارد باين‌

معنا كه افرادش در اين ظرف محقّقند.

پ س از آن مى‌گويد:

وجود لا بشرط مقسمى بمعناى دوّم (كلّى طبيعى) را از وجود دو قسمش‌

كه ماهيّت بشرط شيى‌ء و ماهيّت بشرط لا بمعناى دوّم است كشف نمود چ ه آنكه‌

ماهيّت بشرط لا مادّه بوده و مادّه على الخصوص بمعناى دوّم قطعا موجود است و