فصول الحکمة؛ شرح فارسی بر منظومه(مبحث الهیات) - ذهنی تهرانی، سید محمد جواد - الصفحة ٧٢٧ - نسبت بين ذات و حقيقت و ماهيت

تجزيه و تركيب‌

فاء: بمعناى سببيّت.

انف: فعل و فاعل و مفعولش « الوجود » است.

به: جارّ و مجرور، متعلّق به « انف » .

ذا التّقييد: مضاف و مضاف اليه، صفت براى « الوجود » .

لا مطلقة: عاطف و معطوف.

واو: عاطفه و مى‌توان استيناف تقدير كرد.

السّلب: مبتداء و خبرش « خذه » است و مى‌توان مفعول براى فعل محذوف‌

گ رفت.

سالبا محصّلا: صفت و موصوف، مفعول دوّم براى « خذه » .

واو: عاطفه.

لا اقتضاء: مضاف و مضاف اليه، مبتداء و خبرش جمله « ليس اقتضاء ما

قابلا» است.

ترجمه: پ س بواسطه تقديم حرف نفى سلب نما وجود مقيّد را نه مطلق الوجود را و

سلب در اين نسخ قضايا بنحو سلب محصّل و قضاياى سالبه محصّله است.

و اينكه مى‌گوئيم ماهيّت در مرتبه ذات موجود نيست معنايش معدوم بودن‌

آن در اين مرتبه نمى‌باشد زيرا لا اقتضاء عبارت از اقتضاء معناى مقابل نيست.

شرح عربى: فانف به، اى بالتّقديم او بالسّلب، الوجود ذا التّقييد، اى ليس‌

الانسان فى مرتبة ذاته موجودا من حيث هو بان يكون عينا او جزء له،

لا مطلقة، اى مطلق الوجود و لو بنحو الاتّصاف من قبل الغير.

و اتّخذنه، مؤكّد بالنّون الخفيفة، مثلا، فاجره فى الوحدة فقدّم السّلب‌

و انف الوحدة الّتى من حيث نفس الماهيّة لا مطلقها و هكذا و قد

يقال فى فائدة تقديم السّلب غير ذلك و ما ذكرنا اولى.