تشریح المطالب؛ شرح فارسی بر مکاسب - ذهنی تهرانی، سید محمد جواد - الصفحة ٢٨٣ - كلام مرحوم مصنف در ذيل مقاله اردبيلى(ره)

اعانه مى‌باشد چنانچه محقّق مزبور در كتاب شرح ارشادش بآن اقرار فرموده، بنابراين وقتى بنا گذارديم بر اينكه شرط تحقّق حرام در صورتيكه انجام آن بمنظور توصّل و دست‌رسى بحرام باشد حرام بوده همانطورى كه برخى از فقهاء بآن جزم پيدا كرده بحث مورد كلام نيز قطعا در اعانه بر اثم و گناه داخل شده و در نتيجه فروش انگور بكسيكه آنرا شراب درست مى‌كند از مصاديق اعانه بر گناه مى‌گردد زيرا درست كردن شراب قطعا حرام است و شرط آن تملّك بوده حال اگر فروشنده انگور اين شرط را براى درست‌كننده خمر با فروش انگور بوى برايش فراهم سازد حتما اين فروش اعانه بر حرام مى‌باشد البتّه همانطورى كه تذكّر داديم اين كلام در جائى است كه بايع فروشش بقصد اين باشد كه مشترى بدينوسيله دست‌رسى به تخمير و درست كردن خمر پيدا كند يعنى در چنين موردى فروش را اعانه بر تملّك عنب مى‌دانند و اين تملّك هم حرام است اگرچه آنرا اعانه بر نفس تخمير يا بر شرب خمر تلقّى نمى‌كنند.

سپس مرحوم مصنّف مى‌فرمايند:

و اگر خواستى مى‌توانى بگوئى:

خريدن انگور بمنظور ساختن شراب حرام است همانطورى كه كاشتن درخت انگور باين قصد جايز نيست در نتيجه بايع اگر انگور را به سازنده شراب بفروشد وى را بر خريدن شيئ حرام كمك نموده است.

بلى، اگر معلوم نباشد كه خريدن مشترى بخاطر درست كردن شراب است البتّه فروش انگور بچنين مشترى حرام نيست اگرچه بدانيم همين مشترى بعدا و در آينده نزديكى اراده ساختن شراب كرده و انگور خريدارى شده را صرف خمر مى‌نمايد.

و همچنين است كلام در كسيكه طعام را بشخصى مى‌فروشد كه مرتكب معاصى مى‌گردد چه آنكه بايع اگر بداند مشترى غرضش از خريدن طعام آنستكه خود را تقويت كرده تا بتواند بر معصيت اقدام نمايد فروش طعام البتّه بوى حرام و نامشروع مى‌باشد.

ولى اگر بايع بداند كه از طعام فروخته‌شده قوّتى در مشترى حادث مى‌شود كه‌