تشریح المطالب؛ شرح فارسی بر مکاسب - ذهنی تهرانی، سید محمد جواد - الصفحة ٢٦٥ - نقل روايات داله بر حرمت بيع در مسئله سوم

٢- روايت عمرو بن حريث، در اين روايت راوى مى‌پرسد چوب درخت توت را مى‌خواهم به كسى كه صليب يا بت درست مى‌كند بفروشم، آيا باين عمل اقدام بكنم؟

امام عليه السّلام فرمودند: خير.

علاج بين اخبار متعارض و مناقشه مرحوم مصنّف در آن‌

بين ايندو دسته از اخبار متعارض كه دسته‌اى بيع را تجويز و پاره‌اى آنرا ممنوع نموده‌اند باين نحو جمع شده:

اخبار مانعه محمول است بر صورتى كه بايع در ضمن عقد يا در خارج عقد شرط كرده كه مشترى چوب را صليب يا بت درست كند قهرا اين بيع حرام و ممنوع مى‌گردد ولى اخبار مجوّزه ناظر بموردى هستند كه چنين شرط و سازشى در بين نبوده و پس از صورت گرفتن بيع مشترى اقدام بر ساختن صليب يا بت نموده است و جاى ترديد نيست كه هيچ اشكالى در اين بيع وجود ندارد.

مرحوم مصنّف مى‌فرمايند:

اين جمع و حمل اخبار در نهايت بعد مى‌باشد زيرا شخص مسلمان هيچ داعى و باعثى در او نيست كه در متن بيع بر مشترى شرط كند چوب را بت درست كند يا در خارج عقد با او تبانى و تواطى بر اين امر كرده و عقد را مبنيا بر آن واقع ساخته و سپس محضر امام عليه السّلام بيايد و از حضرتش نسبت به جواز و حرمت آن در آينده سؤال كند و اساسا وقتى مسلمانى مى‌گويد:

ابيع التّوت ممّن يصنع الصّنم و الصّليب.

چطور بگوئيم منظورش اينستكه:

ابيعه مشترطا عليه و ملزما فى متن العقد او قبل العقد ان لا يتصرّف فيه الّا بجعله صنما؟

قطعا اين احتمال مرجوح بوده و ابدا به خاطر خطور نمى‌كند پس اولى و سزاوار