تشریح المطالب؛ شرح فارسی بر مکاسب - ذهنی تهرانی، سید محمد جواد - الصفحة ١٥٩ - ذكر اخبار داله بر وجوب اعلام و ارشاد

شرح مطلوب‌

قوله: انّ الاستصباح به: ضمير در « به » به دهن متنجّس برمى‌گردد.

قوله: انّه روى اصحابنا: ضمير در « انّه » بمعناى « شأن » مى‌باشد.

قوله: انّه يستصبح به: ضمير در « انّه » بمعناى « شأن » بوده و ضمير در « به » به دهن متنجّس برمى‌گردد الخ.

مؤلّف گويد: عبارت مرحوم شيخ طوسى در كتاب مبسوط ج (٦) ص (٢٨٣) طبع مرتضوى چنين است:

و امّا ان كان مايعا فالكلام فى السّمن و الزّيت و الشّيرج و البذر و هذه الادهان كلّها واحد، فمتى وقعت الفأره و ماتت فيه نجس كلّه و يجوز عندنا و عند جماعة الاستصباح به فى السّراج و لا يؤكل و لا ينتفع به فى غير الاستصباح و فيه خلاف و رواه اصحابنا انّه يستصبح به تحت السّماء دون السّقف و هذا يدلّ انّ دخانه نجس غير انّ عندى انّ هذا مكروه.

قوله: ساكتة عن هذا القيد: مقصود از « هذا القيد» الاستصباح به تحت السّماء مى‌باشد.

قوله: و لا مقيّد لها: ضمير در « لها » به الاخبار المتقدّمه راجع است.

قوله: من مرسلة الشّيخ: مقصود عبارتى است كه عنقريب از كتاب مبسوط نقل شد يعنى:

روى اصحابنا انّه يستصبح به تحت السّماء دون السّقف.

قوله: فغاية الامر دورانه الخ: ضمير در « دورانه » به انجبار راجع بوده و مقصود از آن حكم شرعى است كه از انجبار بدست مى‌آيد.

قوله: بين تقييد المطلقات المتقدّمة: يعنى بگوئيم استصباح مقيّد است به تحت السّماء، بنابراين استصباح تحت السّقف جايز نيست.

قوله: او حمل الجملة الخبريّة على الاستحباب: مراد از جمله خبريّه، جمله‌اى است كه در مرسله آمده يعنى: انّه يستصبح به تحت السّماء.

قوله: او الارشاد: يعنى حكم در مرسله مولوى نبوده نه بنحو وجوب و نه بطور