مساله ربا - مطهری، مرتضی - الصفحة ٥٧
پول و سایر اشیائی که به امانت میگذارند هست و آن اینکه وقتی کسی پولی را نزد دیگری به امانت میگذارد ، قصدش همان اسکناسها نیست بلکه آن مقدار پول است . یعنی در ذهن دو طرف هست که اگر اولی پولش را خواست و دومی بلا فاصله آن مقدار پول را داد ، او امانتدار است . لازم نیست که اسکناسهای خودش را تحویل دهد . بنابراین اگر من هزار تومان نزد کسی بگذارم و او با آن پول چیزی بخرد ولی همواره هزار تومان برای من کنار بگذارد ، در حقیقت تصرف در امانت نکرده و امانتدار است . مثل فرش نیست که اگر آن را تبدیل به فرش دیگری نماید ، فرش جدید با آن فرش فرق داشته باشد و در نتیجه تصرف در امانت به شمار آید . اسکناسها همه از نظر اعتبار ، یکی هستند . بنابراین اگر در پول به امانت داده شده تصرف شود ، تبدیل به قرض نخواهد شد چون آن تصرف ، تصرف در امانت نیست . به همین جهت اکثر مراجع تقلید در بهره پسانداز ایراد نمیکنند . در بهره سپرده ثابت یا غیر ثابت تردیدهایی کردهاند ولی در پس انداز که حالت رقیقتری از سپرده است اشکال نکردهاند . جواب : در مسئله پس انداز ، من در ضمن عرایضم عرض کردم که این را همه میگویند که یک وقت هست شکل قضیه شکل یک تعهد طرفینی است یعنی یک قرارداد است ، یک معامله است . قرض دهنده و قرض گیرنده در واقع به طور ضمنی [ قرار میگذارند ] یا برگی را پر میکنند که این شخص پس انداز میکند یا سپرده میگذارد که بعد از یک سال فلان مقدار سود بگیرد . اگر شکل یک تعهد را داشته باشد که قهرا قانونا و عرفا قرض دهنده حق دارد سود را مطالبه کند ، این همان ربا است . و یک وقت هست شکل تعهد