مساله ربا - مطهری، مرتضی - الصفحة ١٢١
بسیار قوی وجود دارد مخصوصا از طرف پدر نسبت به پسر و خصوصا اینکه معمولا پدر زودتر از پسر میمیرد و ثروت او میان فرزندان تقسیم میشود ، در واقع ربائی که پسر به پدر میدهد ، مثل این است که از یک جیبش درمیآورد و به جیب دیگرش میگذارد . فلسفه ربا در اینجا وجود ندارد . همینطور است در مورد زوج و زوجهای که واقعا زندگی مشترک دارند و آنچه دارند برای یکدیگر خرج میکنند . ربا گرفتن اینها نیز از یک جیب به جیب دیگر رفتن است . بنابراین آن ایرادی که آقای مهندس بازرگان به آقای مهندس طاهری گرفتند به نظر من وارد نیست . ولی اینکه این نظریه را بپذیریم یا نپذیریم بستگی دارد به اینکه از نظر فقهی آنگونه الغاء خصوصیت در اینجا میتوانیم بکنیم یا نه . ممکن است بسیاری از فقها بگویند نه ، ما این مقدار الغاء خصوصیت نمیکنیم ، این نوع قیاس است . چون فقها از قیاس بیش از حد میترسند . علت این امر هم مکرر عرض کردهام بیش از حد استفاده غلطی بوده است که ابوحنیفه و اتباع او از قیاس کردهاند . ابوحنیفه و اتباع او به بهانه اینکه اخبار ضعیف است و حدیث قابل اعتماد کم داریم ، بنای فقه را گذاشتند بر قیاس و مشابه سازی و اینگونه کارها ، و اگر مبارزه نشده بود با فقه قیاسی ابوحنیفه ، هم از طرف خود سنیها و هم از طرف شیعه ، اصلا دیگر از فقه چیزی باقی نمانده بود . خود سنیها داستان شیرینی در این زمینه نقل کردهاند که ابوحنیفه آنچنان عادت کرده بود به قیاس گرفتن که در امور طبیعی هم قیاس میکرد و گاهی چیزهای مضحکی از آب در میآمد حالا ممکن است این داستان را به عنوان شوخی ساخته باشند میگویند روزی ابوحنیفه