نیست ؟ حقیقت این است که نه . اینها فقط دلیل بر این است که ربا با اجاره متفاوت است و به غلط ربا را اجاره پول دانسته‌اند ، زیرا در اجاره‌ منافع عین بستگی دارد به مدت احتیاج و استیفاء و استفاده از عین و از ساعتی که از عین بی‌نیازی حاصل می‌شود ، منافع نیز قطع می‌شود ، عدم‌ استفاده از عین مساوی است با تحویل و تسلیم به مالک ، ولی در ربا چون‌ عین به ذمه منتقل شده بی‌نیازی حال کافی نیست برای بریده شدن منافع ، فقط در صورتی که ربا دهنده سرمایه‌ای مساوی با قرض تهیه کند و تسلیم مقرض‌ کند ریشه بریده می‌شود ، و الا در عین عدم احتیاج مقترض به آن ، در زمان‌ عدم احتیاج نیز باز باید سود و منفعت بدهد . اگر بگوئید : پس این خود عباره اخری است از اینکه سرمایه در ذمه مولد نیست و منفعت موهوم گرفته می‌شود و الا اگر منفعت ، و منفعت واقعی بود و مقترض از آن بهره‌مند می‌شد پس از ساعتی که احتیاجش سلب می‌شود و درآمدش وافی به مخارجش است نباید سود بدهد . علت اینکه باز هم باید سود بدهد این است که منفعت ، منفعت واقعی نیست ، منفعت موهوم است ، صاحب پول منفعتی را از پول می‌گیرد که آن منفعت وجود خارجی پیدا نکرده و نمی‌کند . علیهذا ما می‌توانیم این بیان را استدلالی به نحو برهان انی بر عدم مولد بودن ثروت در ذمه غیر بگیریم کما اینکه دو بیان گذشته برهانی‌ شبیه لمی بر عدم مولد بودن پول در ذمه بود . می‌گوئیم صحت این بیان بعید نیست ، ولی این بیان را شاید نتوان صد در صد با بیان علامه طباطبائی تطبیق کرد . خلاصه این بیان و این برهان این خواهد بود که اگر شخصی