مساله ربا - مطهری، مرتضی - الصفحة ٥٠
جدید است نه یک امر جدید ، همان طور که در باب بیمه گفتیم که بیمه به این شکل در قدیم وجود نداشته ولی ما کلیاتی داریم که آن کلیات ، عموم و اطلاق دارد و محدودیتی ندارد . اما یک تعبیراتی در بعضی احادیث خصوصا احادیث شیعه وجود دارد که آن تعبیرات تا حدود کمی ربا را محدود میکند به همان ربای مصرفی . ولی آیات قرآن به نظر میرسد که چنین نیست . البته از بعضی آیات قرآن میتوان استشمام کرد که نظر قرآن به قرضهائی است که در مورد درماندگان باید داد . چون در بعضی جاها ربا را در مقابل صدقه میآورد : « یمحق الله الربا و یربی الصدقات ». اما جاهایی هم هست که ربا را در مقابل بیع قرار میدهد و بالخصوص یکی دو جا هست که تعبیر به ظلم میکند . در این موارد اگر نظرش به مبارزه با بیرحمی و قساوت جامعه بود و میخواست بگوید جای رحم کردن است و جای این است که از منفعت و حق مشروعتان بگذرید ، دیگر معنی نداشت که تعبیر به ظلم کند بگوید : « فلکم رؤس اموالکم لا تظلمون و لا تظلمون ». راجع به کسانی که قبلا قرض ربوی داده بودند قرآن فرمود که همان رأس المالها یعنی عین مالتان را بگیرید . سودها را دیگر حق ندارید بگیرید. آنوقت « لا تظلمون و لا تظلمون . نه شما ظلم میکنید با گرفتن سود ، و نه مظلوم واقع میشوید با از دست دادن سرمایهتان . از این تعبیر قرآن به نظر میرسد که اساسا قرآن سود گرفتن از قرض را ظلم میداند . و میدانیم که ظلم یعنی گرفتن چیزی بدون حق و بدون یک مجوز . البته مجوز طبیعی نه مجوز قانونی . در واقع عدل هم یعنی به هر مستحقی آنچه را که استحقاق دارد دادن . و ظلم