مساله ربا - مطهری، مرتضی - الصفحة ٣٢٣
عین بیمه نیست ، یعنی این کار با قرارداد نیست و به اصطلاح بیمه مالکی
نیست ، بیمه شرعی است . یعنی شارع الزاما این بیمه را بر ورثه تحمیل
کرده است و حق بیمهای که آن ورثه میگیرند همان ارثی است که اگر این
شخص قبل از آنها بمیرد از مالش خواهند برد . پس در این مورد بخصوص که
شخص ، خساراتی به افراد دیگر وارد میکنند و باید در ازایش دیهای به
آنها بپردازد به شرط اینکه وارد کردن خسارت از روی خطا باشد نه از روی
عمد دیه را خودش نمیپردازد ، دیگران از ناحیه او میپردازند ، و این
دیگران همانهائی هستند که گفته شد . اما آیا منحصر به آنها است ؟ خیر ،
اگر شخصی همچو کسانی را نداشته است ، در اینجا میگویند چنانچه او معتقی
[١] دارد ، یعنی اگر قبلا برده بوده و مولائی داشته و آن مولا او را آزاد
کرده است او باید دیه این شخص را بپردازد . در اینجا میگویند دیه بر
عهده معتق است . حال اگر کسی باشد که معتقی هم نداشته باشد ، اصلا یک
آدم حری است ، هیچوقت بنده و برده نبوده و از چنان طبقه وراث هم
هیچکس را ندارد . آنوقت اصطلاحا میگویند : ببینیم آیا ضامن جریره دارد
یا خیر ؟ .
ضمان جریره
ضمان جریره خیلی نزدیک به بیمه است . اصولا میتوان گفت که ضمان جریره خود نوعی از بیمه است ، یک نوع بیمه و قرارداد که اسلام هم آنرا امضاء کرده . و آن اینکه دو نفر با یکدیگر عقدی برقرار میکنند که اگر احیانا من از روی اشتباه خسارتی بر کسی وارد کردم ، دیه آن را تو بپردازی ، حالا یا تمامش را یا[١] معتق : آزاد کننده برده .