مساله ربا - مطهری، مرتضی - الصفحة ١٥٣
فروشنده حواله و احیانا بانک چه صورتی خواهد داشت ؟
این مسئله را اصطلاحا تنزیل میگویند . این را به هر حال فقها اشکال
نمیکنند روی این حساب که میگویند خرید و فروش است و اینها هم معدود
است و مکیل و موزون نیست و در غیر مکیل و موزون ، خرید و فروش به
زیاده اشکال ندارد . اگر ما این حرف را قبول نکنیم که قبول هم نکردیم
یعنی چیزهایی را که امروز معدود شمرده میشوند ، در ردیف مکیل و موزون
بشماریم ، اشکال دارد . چون بالأخره این حوالهها خرید و فروش است و
گفتیم که در مثلین ، حتی بیع اگر به زیاده یا نقیصه باشد اشکال دارد .
بنابراین اگر کسی از دیگری صد هزار تومان طلبکار است برای مدت شش ماه
، و میخواهد آن را نقد بفروشد به شخص دیگری به نود و پنج هزار تومان ،
آقایان میگویند اشکال ندارد . البته ایشان [١] اخیرا از عقیدهشان
برگشتهاند ولی مثلا آقای میلانی میگفتند اشکال ندارد چون او اسکناس طلبکار
است و اسکناس معدود است . ولی به آن حسابی که ما گفتیم اشکال پیدا
میکند .
- شرکت سهامی نساجی مازندران سهام کارخانجات نساجی را به مردم
میفروشد و سر سال سود سهام را به تناسب سهم هر شرکت میپردازد تا اینجا
هیچ اشکالی ندارد ( استاد شهید ) اما بانک اعتبارات صنعتی هشت درصد
سود سهام را تضمین میکند به این معنی که در هر حال هشت درصد سود هر سهمی
را میپردازد . آیا چنین معاملهای ربوی تلقی نمیشود ؟ و دریافت این سود
بدون احتمال زیان جایز است یا نه ؟
این به ربا مربوط نیست . یعنی اگر هم اشکال داشته باشد ،
[١] ظاهرا مقصود امام خمینی است .