مساله ربا - مطهری، مرتضی - الصفحة ٣٢٥
که اگر شخصی مرد و ورثهای نداشت ، میگویند اگر معتق دارد ، وارثش معتق است ؟ اینجا هم میگوئیم اگر وارث نداشته باشد ، معتق باید دیه را بپردازد . در آنجا اگر میت ، معتق هم نداشته باشد میگویند وارث ، ضامن جریره است . [ در اینجا هم اگر جانی ، معتق نیز نداشته باشد ، دیه را باید ضامن جریره بپردازد . در آنجا ] اگر میت ، ضامن جریره هم نداشته باشد ، میگویند وارث امام است . ( مگر نمیگویند اگر کسی بمیرد و هیچ وارثی نداشته باشد ، امام وارث است ؟ امام وارث من لا وارث له است ) . در اینجا هم امام پرداخت کننده دیه جنایت است از ناحیه کسی که هیچ پرداخت کننده دیگری نداشته باشد . ممکن است گفته شود : چرا این دیه را خود شخص نپردازد ؟ جوابش اینست که این ، امری مثل بیمه است و خسارتی است که ناگهان متوجه انسان میشود . در واقع ، گوئی میخواهد بگوید این انسان که یک عمر زحمت میکشد و بعد وقتی مرد یک عده دیگر اموالش را میبرند ، این عده لا اقل بایستی تعهدی در مقابل او داشته باشند . این تعهدی است که شارع مستقیما برای وارث در مقابل ارثی که مجانی میبرد ، قرارداده است . در واقع اسلام ارثی را که انسان قهرا برای وراث باقی میگذارد ، از قبل به منزله یک حق بیمه تلقی کرده است ، حق بیمهای که آنها خود قرارداد نبستهاند ولی اسلام اجبارا اینچنین تلقی کرده است . نوعی بیمه اجباری است . همین ارثی که این شخص احتمالا بعدها برای این ورثه بجا خواهد گذاشت ، از نظر اسلام به عنوان حق بیمه در قبال خسارتهائی که متوجه او میشود ، تلقی شده است ، اگر چه این توارث احتمالی