مساله ربا - مطهری، مرتضی - الصفحة ١٣٩
و به اصطلاح امروز دولت شخصیت حقوقی دارد . مرحوم آقای بروجردی ، مرحوم حاج آقا حسین قمی و بسیاری از مراجع فعلی که شما از آنها تقلید میکنید ، عقیدهشان همین است که در مالکیت ، هیچ فرقی نمیکند میان شخصیت حقوقی و شخصیت حقیقی ، و شخصیت حقوقی هم میخواهد دولت باشد یا غیر دولت ، اعم از اینکه دولت ظالم باشد یا ظالم نباشد ، یعنی دولت ظالم مثل فرد ظالم است که کار نا مشروعش باطل است ولی کار مشروعش درست است . یعنی ظالم بودن سبب نمیشود که کار مشروعش هم نا مشروع باشد . بعضی دیگر فتواشان اینست که ما شخصیت حقوقی نمیشناسیم ، فقط شخصیت حقیقی درست است . بعضی از فقهای معاصر مثل آقای خوئی و صاحب کتاب " البحوث الفقهیه " چنین عقیدهای دارند . اینها معتقدند که دولت صلاحیت مالکیت ندارد و حتی اگر از راه مشروع هم کاری بکند نمیتواند مالک بشود . فقط شخص حقیقی میتواند مالک باشد . بنابراین نظریه اشکالات زیادی پیدا میشود . بعضیها مثل آقای مهندس طاهری کار را به آنجا رسانده بودند و ما گفتیم حرف خیلی بعیدی هم نیست که نه تنها دولت میتواند مالک بشود بلکه حتی میتواند ربا هم بخورد . این احتمال وجود دارد که ربا خوردن دولت مانعی ندارد چون به منزله پدر مردم است . این نوع تنقیح مناط را ، عرض کردیم بعضیها میگویند ولی اینها میگویند اصلا دولت چیزی نیست . پس هر مالی که در دست دولت است ، خودش مالک آن نیست و در واقع مال افراد دیگر است . و چون افراد دیگر را ما نمیشناسیم ، مجهول المالک است . آنوقت در سرمایههای دولتی میآیند معامله مجهول المالک میکنند