مساله ربا - مطهری، مرتضی - الصفحة ٢٠٦
٤ - در مطالعه اخبار باید توجه داشت که اخبار نبوی در درجه اول قرار
دارد و به صورت متن قانون باید تلقی شود و اخبار ائمه به عنوان شارح و
مبین و ناظر به اخبار نبوی باید مورد مطالعه قرار بگیرد ، زیرا واضح است
که ائمه ( ع ) آنچه را که از پیغمبر اکرم ( ص ) رسیده بوده است بیان و
تفسیر میفرمودهاند . اینگونه نظر به احادیث در فهم مقصود بسیار مؤثر
است . چه بسا کلامی که اگر مستقل دانسته شود مفهومی داشته باشد و اگر
ناظر به کلام دیگر تلقی شود مفهوم دیگری داشته باشد . این نکته مهمی است
و در همه فقه باید مورد توجه قرار گیرد .
٥ - آیا اصل در مثلیات وزن است وکیل و عده اماره بر وزن است یا هر
کدام از وزن وکیل وعد بنفسه مستقل میباشند ؟ [١] حق این است که
نمیتوان وزن را همیشه اصل دانست . چنانکه در جنسهای فابریکی مثل لیوان ،
نعلبکی اصل همان عد است اگر چه برای سهولت وقتی که مقدار زیاد باشد
ممکن است توزین کنند ولی در اینجا وزن اماره بر عد است . به طور کلی
چون مالیت هر چیز به مفید بودن آن است یعنی به اثری که قائم است به
متاع و مقصود است ، لذا هر قدر اندازه این اثر بیشتر باشد مالیت بیشتر
است و برای تعیین مقدار اثر مفید گاهی وزن و گاهی کیل و گاهی عد و گاهی
چیزهای دیگر مناسب است . بلی در بسیاری از امور وزن اصل است و عده
اماره بر وزن است و گاهی بر عکس مانند جنسهای فابریکی که اصل در آنها
عد است و ممکن است مقدار زیاد از آن را برای سهولت
[١] رجوع شود به جلد دوم " عروه " مسئله . ٤٣