مساله ربا - مطهری، مرتضی - الصفحة ١٧٣

که مولد هستند این سرمایه‌داری صحیح است ولی ربا عبارت است از استفاده‌ و استغلال و سرمایه‌داری با پول در شکل پولی زیرا قرض دهنده پول تا آخر مالک پول است ولی در ذمه قرض گیرنده . این است مفاد استدلالی که‌ می‌گوید چون پول عقیم و نازا است ربا حرام است . این استدلال دو مقدمه‌ دارد : ١ سرمایه‌داری آنگاه مشروع است که سرمایه مولد باشد . ٢ پول‌ مادامی که به شکل پولی مملوک است مولد نیست . پس سرمایه‌داری با پول‌ به شکل پولی که نامش ربا است نامشروع است . پول بالقوه همه چیز است و بالفعل هیچ چیز نیست چون حتی مثل میوه قریب الفساد هم که هر چند قابل‌ استغلال هست ولی قابل خوردن نیست نمی‌باشد . پول از آن جهت که پول است‌ ثروت است زیرا در ثروت بودن شرط نیست که خودش قابل استیفا باشد ، ولی در سرمایه بودن و مستغل واقع شدن تنها مفید بودن به‌طور مستقیم شرط کافی نیست لازم است که مولد باشد یعنی منبع فاعلی یا قابلی اثری باشد که‌ خود آن اثر ارزش و مالیت داشته باشد . پول از آن جهت که پول است و همان جهت ملاک ثروت بودن آن است این است که معنی حرفی است ، رابطه‌ میان کالاها است . پس علت اینکه نمی‌توان پول را اجاره داد و یا به نحوی‌ دیگر آنرا مستغل و سرمایه قرارداد این است که پول مولد نیست . علیهذا اگر کالای دیگری غیر از پول هم وجود داشته باشد که به هیچ نحو مولد نباشد نمی‌تواند سرمایه قرار بگیرد ولی در نظر نداریم که واقعا چنین کالائی وجود داشته باشد . [١] علت اینکه پول مولد