مساله ربا - مطهری، مرتضی - الصفحة ١٦٧
این وجه نظر به عدالت است .
بسیاری از باحثین مسلمان ، وجه مذکور را پذیرفتهاند و اصل " ثروت
باید تنها مولود کار باشد " را درست دانستهاند . و چون نقضی میشود بر
آنها که اسلام مستغل داری و اجاره را جایز دانسته است و حال آنکه رابطه
ثروت و کار در آنجا نیز قطع است ، جواب دادهاند که در اجاره عین
مستأجره به تدریج مستهلک میشود و از بین میرود ، و مال الاجاره در قبال
همین استهلاک است ، و چون عین مستأجره با کار پیدا شده است لذا موجر در
قبال کار خودش اخذ ثمن میکند و حلال است . به عبارت دیگر فرقی نیست که
شخص اجیر شود برای کار کردن و اجرت بگیرد ، یا آنکه ملک خود را که
همان کار متراکم و مجسم خود او است اجاره بدهد و در قبالش اجرت بگیرد
( کار بر دو قسم است : کار متراکم و کار غیر متراکم ) [١] .
طبق این بیان فرق ربا و اجاره واضح است ، زیرا در ربا که اجاره پول
است اصل پول در ذمه بدهکار محفوظ است و استهلاک ندارد ولی در اجاره
اعیان استهلاک تدریجی محقق است .
این وجه را هر چند بسیاری از باحثین مصری و اتباع آنها پذیرفتهاند ولی
به نظر ما صحیح نیست .
اولا قبول نداریم که همواره باید ثروت از راه کار پیدا شود . آنچه مسلم
است این است که استثمار یعنی غصب دسترنج و محصول کار دیگران ظلم است
و حرام است . و اما اینکه صرف قطع
[١] برای تشبیه ، [ استاد شهید ] داستان قرآن خوان شبهای برات را که قرآنهای خوانده را در انبانی دمیده و ذخیره کرده بود و میفروخت بیان کردند .