مساله ربا - مطهری، مرتضی - الصفحة ٣٨
موازین شرعی عین هر امانت باید حفظ بشود و امانتدار حق تصرف در آن را ندارد . و اگر با اجازه صاحب امانت بخواهد در آن تصرف کند ، دیگر امانت نیست ، تبدیل میشود به قرض . البته مقصودم از تصرف ، تصرف از بین برنده است ، مثل اینکه عین تعویض بشود یا معامله روی آن بشود یا معدوم گردد . اما تصرف در حدی که مثلا فرشی را زیر پا بیندازند مقصود نیست . تعویض عین با ماهیت امانت سازگار نیست . نمیشود گفت این قالی را مثلا اینجا امانت میگذارم و در عین اینکه امانت است شما حق دارید آنرا بفروشید و تبدیل به پول یا چیز دیگر بکنید . اگر من اجازه فروش دادم این دیگر از امانت بودن خارج میشود . مسلم پولهائی که مردم به بانک میسپارند ، عنوان امانت ندارد . یعنی بانک در این پولها تصرف میکند و به دیگران قرض میدهد . پس همه این پولهائی که به بانک پرداخت میشود باید اسمش را گذاشت قرض گرفتنهای بانک . معنی هم ندارد که به شکل امانت بماند . یعنی اگر کسی در مقام راه حل بگوید بانک در پولهای مردم تصرف نکند و فقط امانتدار باشد ، خواهند گفت راکد ماندن پول ، خودش غیر طبیعی و مضر است . بنابراین پول گرفتن بانک عنوان قرض دارد . حالا ببینیم در مواردی که بانک سود پرداخت میکند مثل سپرده موقت و پس انداز ، آیا این سودی که میدهد جایز است یا جایز نیست ؟ مسلم به این شکل که بانک پولی را به عنوان قرض دریافت کند و به موجب قرار سودی پرداخت کند ، ربا است و شرعا اشکال دارد اما اگر قرار سود در بین نباشد مشتری قرض بدهد و بانک در