مساله ربا - مطهری، مرتضی - الصفحة ٣٢٤
نصفش را ، و اگر تو جنایتی را نه از روی عمد بلکه از روی خطا انجام دادی و باید دیه بپردازی ، آن خسارت تو را یا نصف آن را من بپردازم . این دیگر خیلی نزدیک به بیمه میشود . اصلا صد در صد بیمه است . به جهت اینکه این دیگر یک امر قراردادی است . دو نفر با یکدیگر قرارداد میبندند در صورتی که یکی از آنها خسارتی بر شخص ثالث وارد کرد ، آن خسارت را دیگری بپردازد یا دیگری در این خسارت شریک بشود ، هر جور که قرارداد کنند . میگویند اگر معتق هم ندارد ، دیه را ضامن جریره میدهد . حالا اگر کسی بود که نه آنچنان ورثهای داشت ، نه معتق داشت و نه ضامن جریره ، آیا از ناحیه فرد دیگری تأمین و بیمه میشود ؟ اینجاست که میگویند دیه را امام باید بپردازد . مثل اینکه میگوئیم دولت باید بپردازد . حالا سر این قضیه چیست ؟ . ممکن است بگوئیم این قراری که اسلام بر افراد تحمیل کرده ، در واقع در مقابل ارثی است که اینها میبرند . مگر نه اینست که اگر انسان بمیرد ، وارثش همین افراد هستند ؟ یعنی آن طبقهای که برادر ، عمو و . . . هستند ، البته با این استثناء که زن در پرداخت دیه شریک نیست . یعنی اگر انسان خواهر داشته باشد ، او ملزم نیست . برادر اگر داشته باشد ، باید دیه بپردازد ولی خواهر اگر داشته باشد ، خیر . یا عمو اگر داشته باشد ، در پرداختن دیه شریک است ، ولی عمه اگر داشته باشد ، نه . دائی که از ناحیه مادر منسوب است ، خیر . از آنجا که اینها وارث هستند ، به همان دلیلی که اگر یک روزی بمیرد ، وارثش هستند ، یک روزی هم اگر جنایتی بر کسی وارد کرد ، دیهاش را باید بپردازند . باز در باب ارث مگر اینطور نیست