مساله ربا - مطهری، مرتضی - الصفحة ٢٩٥
مکلف نیست صحیح است . میدانید در نماز جماعت این مسئله را طرح میکنند که نمازی که بچه میخواند ، آیا نماز صوری و ظاهری و برای تأدیب و تربیت است که برای آینده آماده بشود یا نماز واقعی و صحیح است ؟ اگر گفتیم نماز بچهها نماز تمرینی و صوری است و نماز واقعی نیست ، پس در نماز جماعت که باید صفوف به یکدیگر متصل باشند ، اگر میان دو نفر بالغ بچهای فاصله قرار بگیرد ، یا میان امام و مأموم بچهای فاصله شود ، نماز باطل است چون نماز او صورت نماز است نه واقعیت آن . اما اگر گفتیم که نه ، عمل بچه صحیح است و نماز او هم واقعا نماز است ، یک بچه میتواند یک صف یا جزئی از یک صف را تشکیل بدهد . در باب عبادات تقریبا شبههای نیست که عمل بچه صحیح است ولی در معاملات اختلاف است که آیا معامله بچه ممیز ولی غیر بالغ صحیح است یا نه ؟ اگر در مطلق معاملات گفته شود که معامله صبی ولو ممیز باطل است ، در بیمه هم میگوئیم بیمه طفل ممیز غیر بالغ باطل است . از دیگر شرائط عمومی صحت معامله ، عاقل بودن است . بدیهی است هر معاملهای را که دیوانه انجام دهد باطل است ، بیمهاش هم باطل است . شرط دیگر ، اختیار یعنی از روی اکراه و اجبار نبودن است . هر معاملهای را انسان از روی اجبار انجام دهد یعنی تهدیدش کرده باشند که اگر انجام ندهی ، فلان صدمه را به تو میزنیم ، آن معامله باطل است ، بیمه هم اگر از روی اکراه و اجبار باشد باطل است . شرط دیگر معلومیت است . یعنی معامله نباید روی مجهول صورت بگیرد . این شرط در همه معاملات هست . مبیع نباید یک امر مجهول باشد و ثمن نباید در مقابل یک امر مجهول قرار بگیرد