د - از حدیث علی بن جعفر که در جلد دوم عروه صفحة ٤٩ در باب فروختن‌ مبیع به ثمن اولی نقل می‌کند و از جمله نهج البلاغة : « سیفتنون باموالهم » . . . و از حدیث کافی در باب آداب التجاره از حضرت امیر ( ع ) که‌ فرمود : « ان الربا فی هذه الامة اخفی من دبیب النمل علی الصفا » ، و از حدیث نبوی که در وسائل هست که حضرت رسول فرموده در آخر الزمان همه‌ مردم گرفتار ربا می‌شوند و لا اقل غبار ربا به آنها می‌رسد ، و از آنچه در قرآن در قصه اصحاب سبت آمده ( قصه ایوب و زنش نافذ نیست ) و از بعضی‌ ادله نقلی دیگر می‌توان استفاده کرد که این حیله‌ها مرغوب عنه شارع است . ه - حیله اگر به شکل خروج از موضوعی به موضوعی دیگر باشد مانعی ندارد ، اما اگر به شکل زمین زدن غرض قطعی مولی باشد قطعا اشکال دارد . حفظ غرض‌ احتمالی لازم نیست ولی حفظ غرض قطعی به حکم کل ما حکم به العقل حکم به‌ الشرع و اینکه الواجبات الشرعیة الطاف فی الواجبات العقلیة لازم است . اصولیین تفویت قدرت را اشکال می‌کنند . ٢٢ - مسائل لازمی که بعدا باید بحث کنیم : الف - اسلام چه چیزی به جای ربا گذاشته است ؟ رجوع شود به نمره ٧. ب - آیا تحریم مطلق ربا حتی ربای انتاجی مستلزم این است که نظام‌ اقتصادی اسلامی یک نظام سوسیالیستی باشد ؟ رجوع شود به نمره ٨. ج - آیا از اینکه قرآن مطلق ربا را در مقابل صدقه گذاشته است می‌توان‌ استنباط کرد که در جای همه رباها می‌خواهد تعاون و