زیاده بگیرد . ١٩ - لغت ربا که استعمال می‌شده است آیا تنها مفهوم زیاده را دارد یعنی زیاده یک جنس از مثل خودش در کیل و وزن ، یا مقصود زیاده در مالیت و افز ایش ثروت به وسیله قرض یا معامله نسیه است ؟ اگر معنی‌ دوم را در نظر بگیریم همچنانکه در ربای قرضی هست ناچار ربای معاملی را باید محصور کنیم به مورد نسیه از یک طرف که فائده نیز عاید طرف نقد باشد و در این صورت است که به طور حتم باید بگوئیم ربای معاملی به‌ واسطه حریم ربای قرضی تحریم شده است ، و الا یا باید قبول کنیم که نظر اسلام در ربای قرضی فقط به این بوده است که مال قرض داده شده نسبت به‌ آنچه پس گرفته می‌شود افزایش کمی نداشته باشد ( و قطعا اینطور نیست‌ زیرا ملاک جر نفع است و نظر به منفعت است ) و در این صورت ربای اسلامی‌ حتی در قرض نیز جنبه اقتصادی ندارد و با ربای اقتصادی اشتراک لفظی دارد . و یا باید قبول کنیم که ربای قرضی اسلامی و ربای معاملی اسلامی اشتراک‌ لفظی دارند . به هر حال بحث در اینکه آیا اطلاق ربا در فقه در باب قرض‌ و در باب معامله به اشتراک لفظی است یا معنوی بحث جالبی است و باید حتما طرح شود . ٢٠ - مجموع راههای فرار از ربا : ١ - بیع شرط . با دخالت حاکم قابل تصحیح است . ٢ - رهن تصرف . ٣ - منتقل کردن منافع به وسیله یک معامله و شرط در آن معامله منتقل‌ کردن اصل را به برابر خود و آن به سه نحو است :