مساله ربا - مطهری، مرتضی - الصفحة ٢٥
لازمه ربا این است که با صرف ثروتی محدود از طرف مقترض از مال مقرض لازم میآید که مقترض هیچوقت مالک محصول ید خود نباشد ولی این به تنهایی مثبت ظالمانه بودن جریان نیست زیرا فرض این است که پول مقرض در ذمه مقترض منافعی برای مقرض تولید میکند . مگر اینکه خود این مطلب را دلیل بگیریم که " پول در ذمه " مولد نیست و پول در ذمه اگر ربوی باشد با اجاره بها نیز فرق میکند زیرا اگر مقترض فرضا درآمدش ب ه سطح مخارجش رسید ، مثلا ماهی صد تومان خرج و صد تومان درآمد داشت ، اگر قبلا ربا میپرداخته است برای همیشه باز باید ربا بپردازد ، زیرا قرض در ذمه او و در ضمان او است و باید منافع آن را بپردازد ، اگر چه از حالا احتیاج به قرض جدید ندارد ، احتیاج به منافع جدید پول جدید و در حقیقت اجاره پول جدید ندارد ولی قرض سابق و منافعش پا برجاست ولی اگر قبلا اجاره میپرداخته و از امروز نیازش به اجاره رفع شد به اینکه در خانهای مجانی نشست و یا درآمدش وافی به اجاره بها هم هست دیگر برای گذشته نباید اجاره بدهد ، حد اکثر دینی بر ذمه او باقی میماند که البته این دین محدود خواهد بود . پس چون اجاره متعلق به عین است و تدریجا از آن استفاده میشود و در ازاء استفاده پول داده میشود ، از هر زمانی که بینیازی از عین پیدا شد منافع هم قطع و بریده میشود ، ولی ربا تعلق میگیرد به ما فی الذمه و آن زمانی هم که درآمد و خرج مساوی است و انسان در استفاده عملی روز مره احتیاج به مال مردم ندارد ، در عین حال باید منافع پولهای گذشته را بدهد . آیا اینها خود دلیل بر این نیست که ثروت در ذمه غیر ، مولد