مساله ربا - مطهری، مرتضی - الصفحة ٢٤
از طرف دیگر این تفاوت هست که ربا و اجاره پایان ناپذیر و قرض الحسنه و نسیه پایان پذیر است ، ولی این جهت یعنی محدودیت و نا محدودیت ملاک فرق نمیشود . و البته میان ربا دادن و مال الاجاره دادن برای کسی که درآمدش وافی به خرجش نیست حتی این مقدار تفاوت هم نیست . جواب اصلی این بیان به این است که اساس این بیان گوئی بر این اصل بنا شده که هیچکس زائد بر احتیاج خود تولید نمیکند و کمتر نیز تولید نمیکند پس اگر وضع به صورتی در آید که محصول کار یک نفر به دیگری تعلق بگیرد جریان ظالمانهای در بین بوده است و حال آنکه هیچکدام از این دو فرض صحیح نیست ، ممکن است کسی بگوید علت اینکه درآمد شخص به دیگری تعلق میگیرد این است که شخص مزبور در گذشته درآمدش وافی به خرجش نبوده و درآمد سالهای بعد خود را پیش خور کرده است . اگر گفته شود : آنچه درگذشته مصرف کرده محدود بوده و آنچه در آینده او را به صورت برده در میآورد که تا ابد هم هر چه تولید کند به دیگری تعلق داشته باشد شکل ربوی معامله است و حال آنکه در قرض و نسیه اینطور نیست ، بلکه در اجاره نیز اینطور نیست زیرا در اجاره به واسطه استهلاک تدریجی عین ، مالک خرجهائی تدریجا میکند و مقدار مصرف شده از طرف مستأجر مانند ربا محدود نیست بلکه رابطهای است میان استهلاک ثروت موجر و مال الاجاره . جواب میدهیم عمده این است اثبات شود که ثروت در شکل ربوی مولد نیست تا نامشروع بودن ربا ثابت شود و الا اگر این مطلب ثابت نشود و خلاف آن را مفروض بگیریم درست است که