زمان کاسته شده بود بالا رود و معادل مال بالفعل شود .
ممکن است شما بگوئید فرقی نیست بین مال فی الید و مال فی الذمه از لحاظ مالیت . تفاوت در این است که مال فی الذمه مانند مالی است که در مکانی حبس شده باشد و تا مدتی برای مالک انتفاع به آن ممکن نباشد .
جواب می‌گوئیم همین حبس به طور یقین در ارزش مال تأثیر دارد [١] .
یقینا فرق است بین مالی که در ته چاه است و مالی که در بیرون چاه‌ می‌باشد . فرق است بین مالی که از گمرک خارج شده است و مالی که خارج‌ نشده است و عقلا ارزشهای آنها متعادل نیست . لذا اگر صاحب مالی که‌ مالش در ته چاه افتاده است بخواهد مالش را با مثل آن که بیرون چاه‌ است عوض کند لازم است اضافه‌ای هم بپردازد [٢] .

[١] مسلما در ارزش تأثیر دارد ، ولی علت تفاوت این است که مال در ذمه و مال حبس شده از تولید می‌افتد و سخن ما این است که از مال غیر مولد انتظار ولد غلط است و اگر بگوئید صاحب مال در مقابل عمل تبدیل مال‌ مولد خود به غیر مولد پول می‌گیرد ، جواب این است که اگر بخواهد به ازاء اینکه به خود ضرر زده پول بگیرد که واضح است کل مال به باطل است و اگر بخواهد در مقابل این عمل از آن جهت که منشأ نقصی برای غیر است پول‌ بگیرد ، جواب می‌گوئیم این همان مطلب است که ما عنوان خواهیم کرد که در مقابل عمل اقراض آیا پول گرفتن جایز است یا جایز نیست ؟ به عقیده ما ربا نیست ولی اسلام به خاطر حفظ حریم ربا آن را حرام کرده است . [٢] پرداختن مازاد در اینگونه معاوضه‌ها به اعتبار اینکه مال محبوس یا غیر مقدور التسلیم است چون درید غاصب است ربا نیست ولی در مثلی‌ها خصوصا مکیل و موزون‌ها اسلام به خاطر حفظ حریم ربا حرام کرده است .