مساله ربا - مطهری، مرتضی - الصفحة ١٧٤
نیست این است که پول ثروت بودن خود را از رابطه بودن و معنی حرفی بودن دریافت کرده است . خلاصه مطلب اینکه ملاک سرمایهداری مشروع این است که انسان مالک ثروتی باشد که آن ثروت سبب و مولد ثروتی دیگر باشد . مادامی که انسان مالک ثروت اول است مالک ثروت دوم هم هست خواه آنکه مولد بودن آن مملوک بالاستقلال باشد ( شاید تا کنون چنین مصنوعی وجود نداشته است که خود مصنوع مستقلا بتواند مولد باشد ) یا به ضمیمه عمل انسان باشد ( مانند مولد بودن کارخانهها و هر افزاری ) و خواه آنکه رابطه بین اثر و اثر اثر رابطه علت فاعلی باشد یا رابطه علت قابلی باشد ( اولی مانند منافع حیوان که اگر کسی حیوانی تولید کند ، حیوان مولد شیر و غیره است و رابطه بین حیوان و شیرش رابطه علت فاعلی و فعل است . و دومی مانند پنبه که قابل است تبدیل به پارچه شود ، که رابطه بین کمال پارچه بودن و پنبه رابطه قابلی است ، چنانچه رابطه بین آن و بین کارگری که پنبه را تبدیل به پارچه کرده است رابطه فاعلی است و بر این اساس کمال حاصل ، تعلقی به مالک پنبه دارد و تعلقی به کارگر ) و خواه آنکه اثر اثر یک امر حقیقی و یک کمال واقعی یا یک امر اضافی و اعتباری که ایجاد ارزش میکند بوده باشد . مثلا مال التجاره قابل است که مورد تجارت قرار بگیرد . واضح است که با تجارت کردن ، کمالی واقعی در مال التجاره ایجاد نمیشود ولی همان نقل و انتقالی که تاجر روی مال التجاره انجام میدهد و آنرا به مشتری نزدیک میکند ایجاد ارزش میکند و چون مال التجاره قابل این عمل است لذا مالک مال التجاره در این ارزش سهیم است و بر این اساس مضاربه تصحیح