اختلال و زوال اجتماع می‌شود می‌گوئیم با نظارت حکومت در نرخ ربا ( مانند نظارت در سایر موارد ) و وضع مالیاتها همواره می‌توان اجتماع را از این‌ خطر محفوظ داشت و این راه عاقلانه‌تر و صحیحتر است از اینکه از اول جلوی‌ فعالیت و پیشرفت اشخاص گرفته شود .

٥ - پول مولد نیست ، عقیم است

این سخن ارسطو است که می‌گوید پول نمی‌زاید . توضیح این کلام این است که‌ ارزش هر کالا مربوط است به خاصیت مفید آن ( به عقیده ما ، ولی به عقیده‌ مارکسیستها به پیروی از علماء مکتب کلاسیک بستگی دارد به مقدار کاری که‌ روی آن صورت گرفته است ) و استفاده از منافع یک کالا یعنی استغلال یک‌ کالا و سرمایه قراردادن آن بستگی دارد به اینکه آن کالا مولد باشد ( نه‌ صرفا نافع ) یعنی به نحوی از انحاء بر ارزش آن افزوده شود به وسیله کاری‌ که بر روی آن صورت می‌گیرد یا به واسطه اثری که آن کالا به حکم طبیعت‌ تولید می‌کند مثل میوه درخت یا بچه حیوان یا فرزند برده ، یا به واسطه‌ نقل و انتقال که به وسیله انسان در دسترس مصرف کننده قرار گیرد . اما اگر کالائی نه قابل انتفاع از آن با بقاء عین باشد و نه مولد باشد و در شرائطی باشد که حتی قابل فروش به دیگران نباشد ، اینچنین کالائی قابل‌ استغلال و اینکه سرمایه قرار بگیرد نیست . پس اولین شرط سرمایه داری‌ مشروع اینست

[١] این مطلب باید اینطور عنوان شود که ربا دزدی است . آنگاه درباره‌ دزدی بودن ربا اینطور بحث شود که از نظر اقتصاد کلاسیک و مارکسیستها اساسا سرمایه ارزش اضافه تولید نمی‌کند و این بحث آنچنانکه در ورقه‌های‌ اقتصاد بیان کرده‌ایم توضیح داده شود که خیر ، سرمایه نیز قادر است ارزش‌ علاوه تولید کند . آنگاه به بحث اینجا پرداخته شود که پول از آن جهت که‌ پول است مولد نیست ، یا قرض مولد نیست .