انسان مالک کار خودش هست ، و مالک کار کار خودش هم هست . بنابر آنچه که ما در مورد فلسفه تحریم ربا گفتیم ، فرق اجاره و ربا معلوم است . گفتیم در اجاره ، موجر مالک وجود عینی خانه می‌باشد و چون‌ وجود عینی خانه است که منافع می‌دهد پس منافعش هم متعلق به او است . ولی در ربا ، مقرض مالک وجود عینی پول نیست و به همین جهت مالک سود آن نیز نمی‌باشد . این یک ماده نقض بود که چندان هم مهم نیست .

٢ - نسیه

ماده نقض مهم مسئله نسیه است . در قدیم هم که ما با طلاب بحث‌ می‌کردیم بیشتر تکیه‌شان در ماده نقض ، مسئله نسیه بود و آن این است که‌ چه فرقی میان ربا و نسیه است ؟ چرا ربا حرام است و معامله نسیه حرام‌ نیست ؟ این اشکال ، اشکال مهمی است زیرا در عمل و در واقعیت هیچ فرقی‌ نمی‌کند میان اینکه کسی پولش را به دیگری بدهد در ظرف مدتی معین و مبلغی‌ روی پول خود بکشد ، و اینکه کالایی را نسیه به یک مدت معین بفروشد و مبلغی روی قیمت آن بکشد . این در واقع همان است . وقتی که من کالایی را که قیمتش هزار تومان است ، شش ماهه می‌فروشم به هزار و صد و بیست‌ تومان ، در واقع کأنه اینطور می‌گویم : " من این را به شما می‌فروشیم به‌ هزار تومان ، و صد و بیست تومان علاوه بابت این شش ماه تأخیر " پس‌ واقعیت نسیه همان واقعیت ربا است ! آقای مهندس بازرگان ظاهرا معتقد بودند که راه حلی ندارد و فرقی نمی‌کند . لهذا در بعضی موارد می‌خواستند تقریبا نوعی ربا را تجویز کنند که‌ ظالمانه نیست و به اصطلاح ربای غیر