منشور جاويد - سبحانى، شیخ جعفر - الصفحة ٤٤

است اصل اعتقاد به وجود او نيز به طريق اولى، فطرى و ذاتى انسان است.

يادآورى چند نكته

بررسى پيشين، ما را به فطرى بودن اصول و پايه هاى دين رهبرى نمود. اكنون لازم است در اين مورد نكاتى را ياد آور شويم:

١. تفاوت توحيد فطرى با توحيد استدلالى

درباره خداشناسى از دو راه مى توان سخن گفت:

١. فطرت

٢. استدلال

منظور از راه فطرت، اين است كه انسان بدون دليل و بدون آن كه تحت تأثير تعليم يا تبليغ كسى قرار بگيرد، خود به خود به سوى خدا كشيده شود.

مقصود از راه دوم اين است كه انسان از راه دليل و از طريق براهين عقلى و فلسفى راهى به سوى خدا پيدا بكند و راهنماى او به سوى وجود خدا، همين براهين باشد و بس. گاهى ميان اين دو نوع توحيد اشتباه رخ مى دهد و به هم مخلوط مى گردند.[١]

٢. تميز اعمال فطرى با اعمال عادى

انسان در طول زندگى، مصدر دو نوع كار مى باشد:

الف. كارهاى فطرى و نهادى

ب. كارهاى عادى و معمولى

كارهاى فطرى همان است كه از ذات ما سرچشمه مى گيرد; مانند تنفس