منشور جاويد - سبحانى، شیخ جعفر - الصفحة ٢٠٦
توحيد ذاتى
يا يگانگى خداوند
پيش از آن كه آيات و دلايل عقلى مربوط به يگانگى ذات خدا را مطرح كنيم، لازم است نكاتى را متذكر گرديم.
١. در گذشته يادآور شديم كه محققان اسلامى درجات توحيد را در چهار مرتبه خلاصه كرده اند:
١. توحيد ذاتى، ٢. توحيد صفاتى، ٣. توحيد افعالى،٤. توحيد عبادى.
مقصود از توحيد ذاتى اين است كه او يگانه و بى همتا است و به عبارت روشن تر ذات او به گونه اى است كه تعدد بردار نيست و نمى توان در عالم خارج و در ذهن براى او فرد ديگرى تصور كرد.
در اين بخش، فقط بايد آن رشته از آيات و دلايل عقلى را مطرح كرد كه ناظر به يگانگى و بى همتايى و تعدد ناپذيرى او است، امّا آن رشته از دلايل و آياتى كه ناظر به بسيط بودن ذات او، آفريدگارى آسمان و زمين و كارگردانى عالم آفرينش است، از موضوع بحث ما بيرون است. و شما اين مطالب را در فصول آينده خواهيد خواند.
٢. قرآن مجيد در بحث هاى توحيدى، بيش تر روى توحيد عبادى تكيه مى كند و روى يگانگى ذات و توحيد صفات، كمتر بحث و گفتگو مى كند.در عين حال هرگاه كسى با ذهن روشن و كنجكاوى بيشتر در مفاهيم عالى قرآن دقت به عمل آورد، خواهد يافت كه اين مسايل در قلمرو بحث هاى قرآن قرار