يقينى كه به عارف دست مى دهد، بالاتر از يقينى است كه از طريق اعمال حواس به دست مى آيد; روشنى است بدون تاريكى و يقينى است پيراسته از هر نوع شك و احتمال.

حال اين سؤال مطرح مى شود كه راه وصول به چنين كمال و يقين مطلق و شهود خارجى چيست؟ قرآن در آيه اى به آن اشاره مى كند و مى فرمايد:

(فَسَبِّحْ بِحَمْدِ رَبِّكَ وَكُنْ مِنَ السّاجِدِينَ *وَاعْبُدْ رَبَّكَ حَتّى يَأْتِيَكَ الْيَقينُ).[٢]

«خداى خود را نيايش كن و از سجده گزاران باش تا يقين به تو برسد».

در اين آيه، نيايش راه وصول به يقين معرفى شده است. اين يقين غير آن يقين است كه همه ستايش گران در حال عبادت و پرستش خدا دارند; اين همان حالت شهود و بسان يقين در برخورد با محسوسات است كه از نظر پر توانى از نفوذ هر نوع ترديد، پيراسته مى باشد.

پيمودن چنين راهى در خور همگان نيست، بلكه براى پيمودن آن، آمادگى هايى لازم است كه تنها در يك عده مخصوص وجود دارد.

حس مذهبى در احاديث

به خاطر اهميتى كه حس مذهبى در علوم انسانى دارد، برخى از احاديث را، كه از پيامبر گرامى و جانشينان راستين او وارد شده است، در اين جا منعكس مى كنيم:

[١] نهج البلاغه، خطبه ٤٧١.
[٢] حجر(١٥) آيه ٩٩.