آيا مقصود اين است كه كسى از ارواح مقدس اوليا وپيامبران، حاجتى درخواست كند و آنان را در انجام اين كار متكى به خويش بداند، در اين صورت درخواست كننده با اين عمل، آنان را عبادت كرده است، اگر مقصود اين باشد بايد بگوييم كه سخنى است صحيح، ولى هيچ مسلمانى با چنين انديشه و فكر و با چنين اذعان و اعتقادى از اولياى الهى چيزى نمى خواهد. شما برويد سراسر جهان اسلام را كه براى اولياى الهى احترام قائل هستند و مشاهد و مقابر و آثار آنان را محترم مى شمارند سير كنيد و از آنان بپرسيد و بگوييد: مقصود شما از درخواست حاجت از اولياى الهى چيست؟ به شما قول مى دهم كه آنان با اختلاف مراتبى كه در درك مقامات اولياى الهى دارند، يكى از دو پاسخ زير را خواهند گفت:

١. مى گويند مى خواهيم روح مقدس، ولىّ الهى دعا كند كه خدا فرزند ما را شفا دهد، قرض ما را ادا نمايد و ... هم چنان كه در حال حيات از حضرتش چنين درخواستى مى كردند.

٢. آن گروه كه آگاهى بيش ترى از مقام والاى ولايت دارند، مى گويند: اولياى الهى بر اثر پيمودن راه عبوديت وبندگى از طرف خداوند، كمالات و قدرت ها و الطافى به آنان افاضه مى شود كه به اذن خدا مى توانند در جهان و انسان طبق مصالحى تصرف كنند. هم چنان كه حضرت مسيح و آصف برخيا و سليمان تصرفاتى مى كردند، از اين جهت مى خواهيم از اين قدرت و نيروى روحى استفاده كنند و به اذن خداوند بيمار ما را شفا بخشند، گم شده را باز گردانند، دين ما را ادا كنند و... به همان گونه كه اين درخواست ها را از اين بندگان والا مقام، در حال حيات مى كرديم.

اين دو نوع تفسير براى توسلات مسلمانان جهان وجود دارد و هيچ فرد با