(وَإِذا جاءَهُمْ أَمْرٌ مِنَ الأَمْنِ أَوِ الْخَوفِ أَذاعُوا بِهِ وَلَو رُدُّوهُ إِلَى الرَّسُولِ وَإِلى أُولى الأَمْرِ مِنْهُمْ لَعَلِمَهُ الَّذِينَ يَسْتَنْبِطُونَهُ مِنْهُمْ).[١]

«هرگاه خبرى از پيروزى و شكست برسد، فوراً آن را اشاعه مى دهند، اگر آن را به پيامبر و صاحبان فرمان ارجاع مى كردند، كسانى كه كيفيت آن را مى جويند، از آن ها فرا مى گيرند».

آن چه لازم است اين است كه بدانيم مقصود از صاحبان فرمان در اين دو آيه، بالأخص آيه نخست كيست؟ زيرا بدون شناسايى آنان، اطاعت از دستور آنان امكان پذير نيست; ولى از آن جا كه موضوع بحث ما را مسائل مربوط به توحيد و شرك تشكيل مى دهد، شناخت مصاديق «اولى الأمر» از موضوع گفتار ما بيرون است و در برخى از نوشته هاى خود درباره آن به طور گسترده سخن گفته ايم.

٣. پدر و مادر

پدر ومادر سومين گروهى است كه قرآن نيكى به آنان را واجب مى داند و مخالفت با آنان را، كه در نظر مردم «عقوق» محسوب مى شود، حرام مى شمرد. جايى كه گفتن «اف» كه مايه ناراحتى آن ها گردد، حرام باشد، قطعاً مخالفت هاى علنى حرام خواهد بود; ولى بايد توجه كرد كه اطاعت پدر و مادر در قرآن به صورت محدود وارد شده است. چنان كه مى فرمايد:«از آنان

[١] نساء(٤) آيه ٨٣.