از بحث هايى كه در بخش «توحيد در خالقيت» انجام گرفت پاسخ اين سؤال روشن مى گردد. معناى «توحيد در ربوبيت» اين نيست كه تمام اسباب و علل از كار بيفتد و خداوند جايگزين همه علل گردد، زيرا اين سخن همان نظريه گروه «اشاعره» است كه در بخش توحيد در خالقيت از نظر قرآن مردود شمرده شد; بلكه حقيقت «توحيد در ربوبيت» اين است كه در مجموع هستى تنها يك مدبر اصيل و مستقل وجود دارد و تدبير عوامل ديگر فاقد اصالت و استقلال است، بلكه همگى به مشيت خداوند و اراده و خواست او انجام وظيفه مى كنند. در اين صورت، اعتراف به يك چنين مدبرهاى تبعى و ظلى مانع از انحصار تدبير استقلالى به خدا نيست.

گروهى كه از الفباى معارف قرآن آگاهى ندارند در ميان يك رشته از آيات، دچار حيرت و بهت مى گردند كه چگونه موضوعاتى از قبيل شفاعت، مالكيت، رازقيت، علم غيب، گرفتن جان ها و... در بخشى از آيات، از امور مخصوص به خدا شمرده شده است، در حالى كه در آيات ديگر همين امور به بندگان خدا نيز نسبت داده شده اند، آن انحصار با اين انتساب چگونه سازگار مى باشد؟

[١] انعام(٧) آيه٦١.